مصوبه اخیر مجمع عمومی سازمان ملل مشخصا حقوق محیط زیستی را در دسته حقوق بشر قرار داده، بخشی از سرمایه‌گذاری های بین المللی در بخش پروژه های آبی افغانستان، فجایع انسانی و زیست محیطی عدیده ای برجای گذاشته که مصداق بارز آن بند کمال خان و سد بخش‌آباد بر روی رودخانه هیرمند و فراه است. نقض حقوق بشر در حوزه معضلات زیست محیطی بارزترین پیامد سدسازی‌های افغانستان و ترکیه است که ضرورت پیگیری های تشکل های زیست محیطی و دولتی از سازمان‌های بین‌المللی و حقوق بشری را دو چندان می کند.

زلزله ويرانگري که منطقه هرات افغانستان را دچار خسارت‌هاي جاني و مالي شديد کرد، علاوه بر اينکه مصيبتي بر مصائب مردم مظلوم افغانستان افزود، يکبار ديگر عدم شايستگي طالبان را براي مديريت اين کشور نشان داد.

بیان منشا و عوامل موثر و پیامدهای ناخوشایند تغییر اقلیم، تکرار مکررات است. البته این مسئله درباره آسیب‌پذیری بیش از میانگین جهانی خاورمیانه، شمال آفریقا و بخش‌هایی از آسیا نیز صادق است.

نزدیک به نیم قرن است که دو کشور همسایه(جمهوری ایران و جمهوری اسلامی پاکستان) میزبان میلیون ها مهاجر افغانستان اند که از ترس جنگ و ناامنی. بازداشت، شکنجه و قتل آنجا پناه گزین شده اند.

با شدت گرفتن گاه و بیگاه طوفان‌های سیستان و تداوم خشکسالی، این سؤال تکراری در فضای مجازی و اذهان مردم مطرح می‌شود که چرا رفع خشکسالی سیستان مانند احیای دریاچه ارومیه، کارگروه نجات ملی ندارد.

گاهی از زبان مدیران غیر بومی محلی و ملی بی اطلاع از معاهده 1351 سخنان متناقضی درباره حقابه و مشکلات آبی سیستان می شنویم که مي توان بهانه ای پیدا کرد تا مرهمی بر دردها باشد، اما اظهار نظرهای غیر علمی نمایندگان مردم استان در مجلس که رای خود را از مردم دارند و موظف به دانستن و تحلیل کارشناسانه از معضلات اند، قلب ها را به درد می اورد. وقتی خودی چنین می کند دیگر از افراد بی اطلاع توقعی نمی رود.

يکي از مشکلات جدي کشور، پيچيده کردن مسائل ساده و سياسي-امنيتي کردن امور فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي است. مصاديق متعددي براي اثبات اين ادعا قابل طرح مي‌باشند که در اين مختصر مجال شرح آن‌ها نيست همين‌ قدر اشاره شود کافي است که هر جا، رويکرد و واقعه‌اي که با تکيه بر تخصص و دلايل مستند قابل تحليل و حل و فصل مي‌باشد اگر به هر دليلي به مصلحت فرد يا گروهي که از قدرت و سيطره فراواني بر خوردار هستند نباشد، آن مشکل بلافاصله سياسي يا امنيتي تلقي مي‌شود و آنقدر راه حل‌ها پيچيده مي‌گردد که آن مشکل تبديل به بحران شده و در هياهوي ناشي از آن، حقيقت گم مي‌شود. همان مثل معروف که براي حل يک مسئله راحت‌ترين کار، پاک کردن صورت مسئله است و متأسفانه در شيوه حکمراني ديگر تبديل به يک اصل ثابت شده و اگر بهبود و گشايشي در بديهي‌ترين نيازهاي جامعه مثل برخورداري از حق داشتن يک سفره ساده معيشتي که کف نياز مردم است به وجود نمي‌آيد به‌دليل همين رويکرد مي‌باشد. نيازهاي ديگر که پيش‌کش!

طي دو سال و اندي که از بازنشستگي من مي‌گذرد توفيق اجباري حاصل شد که با کارگران افغاني در تهران و جنوب ايران امکان تماس و مراوده کاري پيدا کنم. اين رويداد، توجه من را به عمق حضور بي‌رويه و فعلا خاموش اين جماعت جلب کرد. امروزه کارگران افغاني از يک اتحاديه تعاوني نانوشته برخوردارند که انحصار تعيين نرخ کارگر و ساعت کار را در دست خود دارند. سخت‌کوشي اين کارگران و اطاعت پذيري ظاهري آنان از کارفرما و از سوي ‌ديگر تنبلي و تن‌پروري و دردسرزايي کارگران ايراني باعث شده که همه مردم، کارگر افغاني را بر کارگر ايراني ترجيح‌ دهند. ‌البته بگذريم‌که افغاني‌ها اولا براي ايجاد حاشيه امنيتي براي خود به صورت خانوادگي کار مي‌کنند و در وهله اول به کارگري مي‌پردازند سپس به پيمانکاري و دلالي و بعضا تجارت و... راه پيدا مي‌کنند.

سفیر پیشین ایران در افغانستان در تشریح ابعاد نشست فرمت مسکو با حضور مقامات طالبان اظهار کرد: نشست فرمت مسکو که هفتم مهر ماه در کازان برگزار خواهد شد، یک نوع ابتکار عمل از سوی روسیه به حساب می‌آید و این در حالیست که چین هم اخیراً سفیر خود را به افغانستان اعزام کرده است. در این نشست نمایندگان ویژه کشورهایی مانند روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان، ازبکستان، ایران، چین و هند به انضمام پاکستان حضور دارند ولی در این میان مسکو اعلام کرده که مهم‌ترین موضوع این نشست ایجاد یک دولت موقت فراگیر در افغانستان خواهد بود.

اين روزها فضاي مجازي پُر است از مقالات، فيلم‌ها، مصاحبه‌‌ها، گزارش‌ها و اظهار نظرهاي گوناگون درباره خطر حضور مهاجران افغاني در ايران. عده‌اي درباره آينده حضور آنان هشدار مي‌دهند و در مقابل، عده‌اي اين حضور را کاملاً عادي و بي‌خطر جلوه مي‌دهند اما عموم مردم دچار نگراني هستند و درباره اينکه کداميک از اين دو نظر درست است سؤال دارند.