تحلیل گر و پژوهشگر مسائل خاورمیانه و دیپلمات سابق وزارت امور خارجه گفت: من معتقدم دولتمردان ما به اهمیت موضوع قطع آب سیستان پی ببرند، این یک مسئله استراتژیک است، مسئله امنیت است. خشکسالی و مهاجرت مردم سیستان ضربه بزرگی به امنیت کشور خواهد زد. وقتی این مسئله را درک نکرده اند مذاکره کننده هم با برگه های فشار و برنده سر میز مذاکره نمی رود.

مذاکرات با افغانستان باوجود سال‌ها تلاش بی‌سرانجام دیپلماتیک برای تأمین حقابه هامون ادامه دارد.

جواد محمدی خمک پژوهشگر و شاعر سیستانی ست که با تالیف آثاری ارزشمند درباره فرهنگ، تاریخ و واژه های سیستانی، تاثیری قابل اعتنا برمحققین بعد از خود گذاشته است. وی با تالیف و انتشار کتاب های سیستان، ماتیکان سیستان، سیندرلا و افسانه سیستانی، گویش سیستانی در ترجمه قرآن مقدس ... و واژه نامه سکزی که محوریت این گفتگوست نام خود را به عنوان یکی از چهره های ماندگار وتاثیرگذار سیستانی ثبت کرده است.

او به یکی از عکس‌ها اشاره کرد و گفت «آن عکس یادآور کودکی من است» و به عکس دیگری نگاه کرد و گفت «اما این تصویر اکنون زندگی ماست.» «تلواسه» در لغت یعنی «آرزوی دل، بی‌قراری دل، بی‌تابی دل» و سالیان سال است که مردم این منطقه برای چهره سرسبز و نخشکیده هامون بی‌قرارند. «حامد غلامی»، عکاس اهل سیستان، سال‌هاست روایتگر زندگی مردم این خطه و روزگارشان است. او این بار در نمایشگاهی که در خانه هنرمندان برپاست از این تالاب که روزگاری مرواریدی در دل سیستان بوده روایت می‌کند. مجموعه‌ عکس‌هایی که طی ۱۰ سال ثبت و در کتابی با عنوان «تلواسه هامون» جمع‌‌آوری شده‌اند.

کارشناس بیابان زدایی گفت: رئیس دانشگاه زابل در کارگروه احیای تالاب بین المللی هامون در حضور رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست ادعا کرده که هر آنچه سازمان محیط زیست بخواهد را احصا کرده، هر روش، اطلاعات و نقشه ای که محیط زیست از تالاب بخواهد را دارد، بنابراین با توجه به مشکل جدی سیستان در حوزه ریزگردها، دانشگاه زابل راهکارهای احصا شده در حوزه مقابله با گرد و غبار سیستان را ارائه کند

سطل زباله هوشمند که به محض دیدن خودروی حمل زباله از زیر زمین بیرون می آید و مخزن خود را خارج می کند.

کارشناس حقوق بین الملل گفت: واگذاری سفارت افغانستان به طالبان یک بحث سیاسی است، طالبان به زور اسلحه (بر افغانستان) حاکم شده است و این گروه جایگاه حقوقی ندارد ، این گروه مردم افغانستان را نمایندگی نمی کند، وتنها کشورهایی مانند چین، روسیه، پاکستان و ایران آن‌ها را در عمل (دفاکتو ) به رسمیت شناخته اند، من ندیدم ایران حقابه را بطور جدی در مذاکرات مطرح کرده باشد، برخی عنوان می کنند بحث حقابه در مذاکرات آن‌ها بوده، اما برای ما سیستانی ها هنوز مشهود نشده است.

دکتری تاسیسات آبی با اشاره به اینکه با امکانات موجود کشورمان می توانیم در عرض ۱۵ روز تا یکماه ارتفاع سرریز سد کمال خان را اصلاح کنیم، گفت: در حوزه فراه رود قراردادی نداریم و باید به سمت انعقاد قرارداد برویم، اگر سد بخش آباد بر روی فراه رود احداث شود فاتحه سیستان خوانده است، باید در مورد فراه رود یک بده و بستان داشته باشیم. ما باید کارهای عمرانی و شغل های جایگزین ایجاد کنیم تا طرف افغانستانی از احداث سد بخش آباد صرف نظر کنند.

یک حقوقدان گفت: دادستان به عنوان مدعی العموم باید مسئله ترک فعل مدیران حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان را از حیث عدم اجرای قرق دام ها در تالاب هامون را مورد بررسی قرار دهد، زیرا آسیبی که چرای دام ها به ویژه شتر به بستر تالاب می زند موجب افزایش میزان ریزگردها شده که این امر سلامت مردم را به مخاطره می اندازد.

مدیر انجمن حامیان سیستان گفت: شرکت گاز در شهر زابل سه سال است که عملیات حفاری انجام می دهد و به ازای حفاری هر متر مربع عوارض پرداخت کرده، علاوه بر این درآمدها وازیر کمک از طریق سازمان همیاری شهرداری ها را هم بیافزایید، با این حال باز هم شاهد یک شهر ویرانه تر از سابق، شهری پر از خاک و ناهمگون هستیم، مدتی که از آغاز به کار شورای اسلامی شهر زابل میگذرد، چه پروژه اساسی در مقیاس شهری اجرا شده که برای مردم مردم قابل مشاهده باشد؟