با تشدید تحرکات نظامی گروه موسوم به تحریک طالبان پاکستان(TTP)، حمله به اماکن نظامی پلیس و ارتش پاکستان و کشتار در ایالت خیبرپختونخواه در سایه حمایت طالبان افغانستان؛ برخی از تحلیلگران معتقد بودند که این تحرکات TTP یا منجر به تجزیه پاکستان خواهد شد یا سازمان اطلاعات پاکستان موسوم به ISI شرایط سقوط طالبان افغانستان را فراهم خواهد کرد.
حمله هوایی ارتش پاکستان به کابل و کشته شدن احتمالی نورولی محسود، رهبر طالبان پاکستان در راستای تضعیف طالبان پاکستان و هشدار دادن به طالبان افغانستان برای متوقف کردن ترورها و تبعا تجزیه پاکستان به شمار میرود.
بیگمان این حمله ماحصل تجزیه و تحلیل دقیق ISI است، مقامات پاکستان به درستی مخاطرات امنیتی و متعاقب آن خدشه دار شدن تمامیت ارضی کشورشان را درک کردند و حمله هوایی پنجشنبه شب نیز جنبه بازدارندگی داشته است.
نفود تحریک طالبان در ایالات بلوچستان پاکستان، گرچه توفیقی برای همراه کردن گروههای سکولار مسلح بلوچ نداشت، اما در راستای ناامن کردن منطقه جنوبشرق ایران، بر روی تسلیحات، نحوه عملیات و راهبرد گروههای افراطی مانند جیش العدل تاثیر زیادی داشته است.
از طرفی کارشناسان دیپلماسی آب معتقدند که طولانی شدن مناقشه هیرمند، منافع ایالات متحده آمریکا را تأمین میکند، به همین دلیل ایالات متحده پس از جنگ سرد یکی از بیشترین سرمایهگذاریهای آبی و کشاورزی را در افغانستان انجام داده است. با روی کار آمدن مجدد طالبان در افغانستان، شاهد اشاعه توهم نو عثمانی اردوغان بودیم که با بهرهگیری از رویکرد جنگ آب منطقهای اسرائیل و با مشارکت مالی قطر در حال تکمیل سدهای افغانستان است. طالبان در حوزه هیدروپلیتیک با کمک متحدان خود، رسما جنگ آب منطقهای علیه ایران، پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی به راه انداخته است که با تکمیل تدریجی این سازهها بر روی سرشبکههای حوضههای آبریز هیرمند، هریرود، آمودریا و کابل، امنیت آبی، غذایی و زیست محیطی کشورهای پیرامون خود را به مخاطره میاندازد. چالش مهمی که مقامات ایران درک درستی از وسعت فاجعه ندارند و به دنبال اجماع بینالمللی یا بهرهگیری از سایر ابزارهای موجود نرفتند و صرفا به موضع گیری سیاسی یا ابزار کمیساران آب ایران و افغانستان بسنده میکنند.
فرشید عابدی
کارشناس مسائل افغانستان
