ریشه ناامنی در خاک فرهنگ
امروز بیش از هر زمان دیگری، سیستان و بلوچستان با چالشی عمیق روبروست؛ چالشی که ریشه در خاک فرهنگ دارد و میوهاش را در درخت ناامنی به بار میآورد. تجزیهطلبان با سرمایهگذاری هنگفت، جوانان بلوچ را هدف قرار دادهاند تا با روایتی جعلی از تاریخ، هویت اصیل ایرانی را در ذهن آنان کمرنگ سازند و بلوچستان را نه بخشی از پیکره ایران، بلکه سرزمینی مستقل معرفی کنند.
این هجمه سازمانیافته فرهنگی، بدون مقابلهای هوشمندانه و عمیق، زمینهساز چالشهای امنیتی خواهد بود. آیا در چنین شرایطی، نادیده گرفتن اهالی فرهنگ و هنر، تصمیمی راهبردی است؟
اهدای خاموش بودجههای فرهنگی
واقعیت تلخ دیگری که نمیتوان از آن چشم پوشید، سرنوشت بودجههای اندک فرهنگی استان است. سالهاست که با یک نامهنگاری ساده و رایزنیهای پشت پرده، این اعتبارات به افرادی تخصیص مییابد که گاه حتی با الفبای فرهنگ نیز بیگانهاند. افرادی که صرفاً به پشتوانه ارتباط با مراکز قدرت، موسسات فرهنگی و هنری تأسیس کرده و این حوزه مقدس را به عرصهای برای ثروتاندوزی تبدیل کردهاند.
اختصاص بودجههای کلان به پروژههای فاقد اولویت و اعطای امتیازات ویژه به افراد بیصلاحیت، خود گویای سیاستهای غلطی است که بر حوزه فرهنگی استان سایه افکنده. چندی پیش، مبلغ هنگفتی برای برگزاری همایشی تخصیص یافت که نه تنها کمترین تأثیر فرهنگی نداشت، بلکه اکثر شرکتکنندگان آن از خارج استان بودند و حتی یک هنرمند بومی در آن حضور نداشت. این در حالی است که چندین سالن نمایش و گالری هنری استان به دلیل کمبود بودجه تعطیل شدهاند.
مادامی که سیاستهای غلط فرهنگی بر استان حاکم است و هیچ چشماندازی وجود ندارد و بودجهها بر اساس توصیه اختصاص مییابد، بیگمان ره به جایی نخواهیم برد.
پرسش اینجاست که آیا حتی اگر در مدیریت جدید، از انحراف این بودجهها جلوگیری شود، آیا این اعتبارات ناچیز، پاسخگوی نیازهای فرهنگی استانی به وسعت سیستان و بلوچستان خواهد بود؟ استانی که هر روز هدف انواع رسانهها و گروههای مخربی است که با هزینههای کلان، امنیت فرهنگی و ملی آن را نشانه رفتهاند.
سرمایههای فراموششده
هنرمندان و اندیشمندان این استان، سرمایههای معنوی ملت ایران هستند؛ سرمایههایی که سالها برای رشد و بالندگی آنان هزینه شده و اکنون یا به حاشیه رانده شدهاند یا ناگزیر به تغییر حرفه گشتهاند. این خانهنشینی و مهاجرت حرفهای، به معنای از دست دادن گنجینههای ارزشمندی است که میتوانستند در تقویت زیربناهای فکری و فرهنگی جامعه نقشی اساسی ایفا کنند.
چگونه میتوان پذیرفت که این هنرمندان و فرهیختگان نادیده گرفته شوند و افرادی فاقد صلاحیت، صرفاً به دلیل پشتوانه قدرت، در صدر امور فرهنگی قرار گیرند؟
لزوم بازنگری در راهبرد فرهنگی
اکنون زمان آن فرا رسیده است که در راهبرد فرهنگی استان بازنگری اساسی صورت گیرد. شنیدن صدای هنرمندان و اندیشمندان، نخستین گام در این مسیر است. برگزاری نشستهای تخصصی با حضور استاندار محترم و جامعه فرهنگی استان، میتواند آغازگر فصلی نو در توسعه فرهنگی سیستان و بلوچستان باشد.
بیتردید، تقویت زیرساختهای فرهنگی و بها دادن به هنرمندان و اهالی اندیشه، نه تنها موجب شکوفایی فرهنگی استان خواهد شد، بلکه تضمینکننده امنیت پایدار آن نیز خواهد بود. فراموش نکنیم که در عصر جنگ فرهنگی، هنرمندان و اندیشمندان، سربازان خط مقدم دفاع از هویت ملی هستند.
سخن آخر
استاندار محترم، سیستان و بلوچستان، این سرزمین کهن با مردمانی نجیب و فرهنگدوست، چشم به تدبیر شما دوخته است. بیشک با اتخاذ رویکردی فرهنگمحور و پرهیز از نگاه صرفاً امنیتی، میتوان ضمن حفظ و تقویت هویت ایرانی-اسلامی، زمینه توسعه پایدار استان را نیز فراهم ساخت.
اگر دیروز برای توجه به فرهنگ و هنر استان دیر بود، امروز، آخرین فرصت است.
