قطع جریان آب هیرمند شاهرگ حیات سیستان نه تنها اکوسیستم منطقه را متاثر کرده بلکه تامین آب شمال استان را به مخاطره انداخته است.
کل مصارف شرب شهرهای سیستان و زاهدان کمتر از ۱۰۰ میلیون متر مکعب است که در مقابل حق آبه حدود ۶۰۰ میلیون متر مکعب و آورد سیلاب های فصلی رقمی جزئی است.
آنچه در عمل اثبات شده است عدم تعهد افغانستان به وعده ها و تحقق حق آبه است به گونه ای که حاضر است آب در نمکزار گودال زره هدر رود اما به سمت سیستان جاری نشود. این کار خلاف معاهدات و بدور از اصول اخلاقی و مناسبات تاریخی دو کشور است.
شایسته است ایران کل مناسبات با کشور افغانستان را به تامین حق آبه سیستان گره زند که به نظر میرسد چنین عزم و اراده ای وجود ندارد.
در چنین شرایطی تامین آب شرب شمال استان از منابع دیگر میتواند ضمن کاهش اتکا به جریان آب هیرمند، طرف افغانی را از موضع لجاجت و سرسختی به تعامل سازنده متقاعد کند.
در حال حاضر طرح های تامین آب از چاه های ژرف و چاه های دشتهای اطراف سیستان (حرمک، دشتک، بندان، بستر دریاچه هامون) برای تامین آب سیستان مطرح است.
آبهای ژرف بدلیل کیفیت و کمیت پایین و مشکلات زیست محیطی دفع پساب امکان تامین آب شرب سیستان را ندارد.
به دلیل بارندگی پایین در دشت های اطراف سیستان در صورت دست اندازی به آبهای زیر زمینی، تراز این آبها منفی شده و راهکار حل مشکل تامین آب شرب شمال استان حتی در کوتاه مدت نیست.
هدر دادن بودجه و زمان در پای پروژه هایی که اطمینانی به تامین کامل آب شرب شمال استان از این منابع وجود ندارد میتواند با از دست دادن فرصت، ما را در شرایط دشوار و لاینحلی قرار دهد که جیره بندی آب و مهاجرت تنها ره آورد آن برای شهرهای شمال استان خواهد بود.
به نظر میرسد انتقال آب از دریای عمان و تهلاب به شمال استان راهکار پایدار تامین آب استان است.
هر چند اجرای این پروژه ها هزینه بالایی را میطلبد از آنجایی که که تنها راهکار تامین آب پایدار محسوب میشود چاره ای جز اجرای این طرح ها وجود ندارد، بنابراین تعلل در اجرا فقط هدر دادن زمان بر خلاف منافع ملی و منطقه ای خواهد بود.
شرایط حاد پیش رو، فرصت سعی و خطا و آزمایش را از مدیران دخیل در امر تامین و توزیع آب در استان گرفته است و هر گونه راهکار بدون تحلیل و اطمینان از موفقیت میتواند نتایج فاجعه آمیز برای منطقه ببار آورده و کل دستاوردهای دوره مدیریتی مدیران ارشد استان را تحت عنوان “ترک فعل” زیر سوال میبرد.
حبیب اعلائی
مطالب مرتبط:
ادامه تشنگی سیستان تضمین کننده تامین منافع شرکتهای بزرگ/ منافع مالی پیمانکاران منجر به سنگ اندازی در مسیر ورود آب هیرمند به سیستان می شود؟
در کل کشور شاهد آسمانی توام با طوفان های گردوغبار مواجه خواهیم بود
طرح حفر کانال در هامون سابوری بدون مطالعه و در نظر گرفتن اولویتهای فنی در حال اجراست/ در صورت عدم آبگیری تالاب با یک بحران فزاینده زیست محیطی مواجه میشویم
با بهرهبرداری بند کمال خان، زنگ خطر بحران آب در سیستان به صدا در آمد/ چرا پس از گذشت دو سال از آبگیری بند کمال خان، طرح تامین آب پایدار برای سیستان اجرا نشد؟
