در نگاه نخست، موضوع نحوه اختصاص بودجه به انجمنها و موسسات فرهنگی و هنری نمود مییابد. گرچه مدیریت فعلی توانسته برخی از قراردادهای مشکوک گذشته را قطع کند، اما همچنان فرآیند تعیین مقادیر اعتباری و معیارهای انتخاب موسسات در هالهای از ابهام قرار دارد. ادعای برخی مدیران مبنی بر اینکه تخصیص بودجه از مرکز تعیین میشود و استان در آن نقشی ندارد، در حالی که هیچ مدرک مکتوبی بر آن ارائه نشده، خود نشانهای از فقدان شفافیت در این حوزه محسوب میشود.
آنچه بیش از همه مورد تأمل است، عدم تناسب میان مبالغ اختصاصیافته و ماهیت هنرهای مختلف است. هنگامی که سی میلیون تومان به انجمن سینمای جوان و همین مبلغ به انجمن موسیقی، در حالی که هفتاد میلیون تومان به حوزه شعر و ادب اختصاص مییابد، آشکار میشود که تنظیمکنندگان این جداول از هزینههای واقعی تولید در هر حوزه هنری بیاطلاعاند. چگونه میتوان هزینه تولید فیلم کوتاه یا مستند را با سایر فعالیتهای هنری برابر دانست؟
در این میان نقش اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان محل تردید جدی قرار میگیرد. اگر واقعاً وزارتخانه از همان آغاز محل اعتبارات را تعیین میکند، پس چرا نهاد استانی تصویری روشن و مستدل از ضرورتهای فرهنگی منطقه به مرکز ارسال نمینماید تا در تجدیدنظر در این رویکرد مؤثر واقع شود؟
اما مسئله مهمتر در نحوه انتخاب موسسات فرهنگی و هنری نهفته است. در سالهای اخیر، تعداد محدودی از موسسات خاص برای عقد قرارداد انتخاب شدهاند که حتی در صورت عدم انجام کار، ده درصد مبلغ قرارداد متعلق به آنها خواهد بود. این رویه موجب تجمع ثروت قابل توجه در دست برخی از این نهادها شده است. مدیران استانی مجدداً ادعا میکنند که وزارتخانه اجازه قرارداد با موسسات تکمنظوره را نمیدهد، اما پرسش اساسی این است که چرا از همان ابتدا به موسسات تکمنظوره اجازه ثبت داده میشود؟ اگر موسسهای حق عقد قرارداد در راستای اهداف تعریفشده برای خود را ندارد، چه ضرورتی برای دریافت مجوز فعالیت از اداره فرهنگ و ارشاد وجود دارد؟
نکته قابل تأمل دیگر نحوه توزیع بودجه در حوزههای مختلف است. هنگامی که حوزه عکاسی حدود پانصد میلیون تومان دریافت میکند، در حالی که حمایت از شش فیلم کوتاه با چهارصد میلیون تومان آغاز شده و پس از کسورات قانونی به سیصد میلیون تومان کاهش مییابد، آشکار میشود که تقسیمکنندگان این اعتبارات، چه در سطح وزارتخانه و چه در سطح استان، از واقعیتهای فرهنگ و هنر و مشکلات ویژه سیستان و بلوچستان غافلاند.
این غفلت، پیامدهایی فراتر از مسائل اداری خواهد داشت. استان سیستان و بلوچستان با ویژگیهای فرهنگی و اجتماعی خاص خود، نیازمند سیاستگذاری هدفمند و آگاهانه در حوزه فرهنگی است. ادامه این روند نه تنها موجب تعمیق معضلات فرهنگی خواهد شد، بلکه زمینه را برای فعالیت گروههای تندرو و تجزیهطلب در داخل و خارج از استان فراهم خواهد ساخت و در نهایت، امنیت ملی در این منطقه حساس را در معرض خطر قرار خواهد داد.
