به گزارش دیار عیار، منابع آگاه عنوان کردند که کاهش شمار مراجعان یکی از مهمترین علت این انتقال بوده است. اما ریشه این تحول را باید فراتر از یک تصمیم اداری و در بستر تحولات ژئواقتصادی منطقه جستوجو کرد. زاهدان در آغاز شکلگیری خود، تا حد زیادی وامدار پیوندهای تجاری و حملونقلی با شبهقاره هند بود؛ پیوندهایی که با کشیده شدن راهآهن هند به این منطقه در جنگ جهانی اول، به رونق مبادلات اقتصادی، رفتوآمد تجار و حضور اتباع هندی انجامید و در شکلگیری هویت شهری زاهدان نقشی تعیینکننده داشت.
اما با استقلال پاکستان و تغییر مسیرهای تجاری و سیاسی منطقه، این تبادلات بهتدریج کاهش یافت. در نتیجه، بخشی از جامعه تجار و اتباع هندی که زمانی در زاهدان حضوری پررنگ داشتند، این شهر را ترک کردند و به همان نسبت، کارکرد کنسولی هند در زاهدان نیز بهتدریج تضعیف شد.
اکنون انتقال این کنسولگری به مشهد را میتوان بخشی از بازآرایی دیپلماسی کنسولی هند در شرق ایران دانست؛ بازآراییای که از یکسو به وزن اقتصادی و جمعیتی خراسان رضوی و از سوی دیگر به کاهش نیاز عملی به حضور کنسولی در زاهدان گره خورده است. با این حال، این جابهجایی برای زاهدان صرفاً یک تغییر مکانی نیست؛ بلکه یادآور دگرگونی تاریخی در شبکه ارتباطی این شهر با هند است، شبکهای که زمانی در پیدایش و رشد آن نقش داشت و امروز بهوضوح تضعیف شده است.
