حکمرانی شایسته، که یکی از محورهای اصلی تحول اداری کشور محسوب میشود، بر پایههایی استوار است که آشکارگی و پاسخگویی از مهمترین ارکان آن به شمار میآید. اداره کل فرهنگ و ارشاد استان، با توجه به ماهیت رسالتی کار خود، میبایست الگویی برای سایر دستگاههای اجرایی باشد و در عمل نشان دهد که چگونه میتوان اصول مدیریت جهادی را با شفافیت کامل همراه ساخت.
اما آنچه در عرصه عمل رخ مینماید، چالشهایی را آشکار میسازد که نیازمند توجه جدی و اقدام فوری است. غیبت برنامههای منسجم برای تعامل با رسانهها و جامعه فرهنگی استان، نه تنها ظرفیتهای بالقوه گفتگو و تبادل اندیشه را محدود کرده، بلکه زمینهای مساعد برای بروز ابهامات و پرسشهای بیپاسخ فراهم آورده است.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و قوانین عادی کشور، حق دسترسی شهروندان به اطلاعات عمومی را به رسمیت شناخته و بر آن تأکید کردهاند. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در راستای تحقق این امر مهم، سامانهای را برای تسهیل جریان اطلاعات طراحی کرده تا بتوان گامهای مؤثری در مسیر شفافسازی برداشت.
پایگاه خبری تحلیلی دیار عیار، در چارچوب مأموریت رسانهای خود، طی سال گذشته از طریق همین سامانه درخواستهایی را برای کسب اطلاعات پیرامون تفاهمنامههای فرهنگی و هنری منعقده با اداره کل ارسال کرده و همچنین برای روشن شدن مکانیزمهای تخصیص بودجههای فرهنگی مکاتباتی را به صورت مستقیم انجام داده است. متأسفانه تاکنون پاسخی دریافت نشده که این موضوع پرسشهای اساسی را در اذهان عمومی و دغدغهمندان حوزه فرهنگ و هنر برانگیخته است.
این سکوت، سؤالات بنیادینی را مطرح میسازد؛ چه عواملی مانع از ارائه اطلاعات شفاف درباره تفاهمنامههای فرهنگی شده است؟ تعهدات دولت در زمینه مبارزه با فساد و ایجاد شفافیت اداری تا چه میزان محقق گردیده؟ آیا جناب آقای بلوچزاده، مدیرکل محترم که همواره بر ضرورت شفافیت تأکید داشتهاند، از این کندی در واحد تحت مدیریت خویش مطلع هستند؟ و اگر این تفاهمنامهها در چارچوب قوانین منعقد شدهاند، چه دلیل موجهی برای عدم انتشار گزارشهای تفصیلی هزینهکرد بودجههای عمومی وجود دارد؟
فقدان شفافیت در فرآیندهای اداری و مالی، متأسفانه بستری مناسب برای بروز حدس و گمانهای نادرست و بدگمانیهای بیمورد فراهم میآورد که علاوه بر آسیب به اعتبار یک نهاد فرهنگی، موجب دلسردی هنرمندان و فرهیختگان متعهد نیز میشود.
با آغاز مدیریت جدید، سازوکار تازهای برای انعقاد تفاهمنامههای فرهنگی معرفی گردید که هدف اصلی آن جلوگیری از بازگشت بودجههای واگذاری به خزانه دولت اعلام شد. بر اساس این طرح، تفاهمنامههایی با چندین نهاد به صورت کلان منعقد میشود و پس از بررسی طرحها در شورای تخصصی، بودجه پس از کسر مالیات و سهم نهاد واسط، به حساب سایر نهادهای واجد شرایط واریز میگردد.
اگرچه این نیت قابل تقدیر و ارزشمند است، اما عدم ارائه هیچگونه گزارش روشن و دقیق از روند اجرایی این طرح، میزان تحقق اهداف آن را در پردهای از ابهام فرو برده است. در نهایت نه مشخص شده چه طرحهایی مورد بررسی قرار گرفته و نه واریزهای انجام شده به کدام پروژهها و برنامههای فرهنگی اختصاص یافته است. طبیعی است که بودجه مذکور موسوم به «طرح تحول» میبایست صرف فعالیتهای ارزشمند، تأثیرگذار و دارای ارزش افزوده فرهنگی و هنری میشد، نه اینکه محملی برای برگزاری همایشهای تکراری و بیثمر با حضور چهرههای ثابت و محدود گردد. به نظر میرسد بودجه فرهنگی بار دیگر در مسیری ناکارآمد و تکراری به جریان درآمده است.
اکنون که مدیریت محترم اداره کل بر پایبندی به شفافیت و وحدت ملی تأکید دارد، انتظار میرود با ارادهای قوی، اقدامات عملی و مؤثری در راستای پاسخگویی هرچه بیشتر صورت پذیرد. برگزاری جلسات دورهای با اهل قلم و رسانه و فعالان فرهنگی، انتشار گزارشهای منظم و شفاف از درآمدها و هزینهها، تدوین آییننامه روشن برای انتخاب نهادهای همکار، ایجاد سامانه کارآمد برای پیگیری درخواستهای مردمی، و تشکیل کمیته مستقل برای نظارت بر فرآیند واگذاری بودجه، از جمله اقدامات ضروری است که نه تنها اعتماد از دست رفته را بازمیآورد، بلکه زمینهای برای همدلی و همکاری تمامی ظرفیتهای فرهنگی استان در مسیر تحقق آرمانهای والای نظام جمهوری اسلامی ایران فراهم خواهد آورد.
بیتردید، شفافیت و پاسخگویی، خواستهای مشروع رسانهها و حقی عمومی برای همگان، بهویژه دغدغهمندان عرصه با عظمت فرهنگ و هنر این سرزمین است. تحقق این مهم، گامی بلند در تقویت پایههای مردمسالاری دینی و تقویت نهادهای پویای جامعه مدنی خواهد بود.
ناگفته نماند که تحقق آشکارگی در امور اداری و مالی، نه تنها حق مردم و وظیفه مدیران است، بلکه ضامن بهرهوری بیشتر از منابع عمومی و تحقق عدالت در توزیع امکانات فرهنگی نیز محسوب میشود. امید آن است که مسئولان محترم اداره کل با درک عمیق از این مسئولیت سنگین، نسبت به ایجاد فضایی شفاف و پاسخگو اقدام نمایند تا بتوان شاهد تحولی مثبت و ماندگار در عرصه فرهنگ و هنر این خطه از میهن اسلامی بود.
سلطانعلی عابدی
