وزیر خارجه حکومت طالبان گفت: در سفر عراقچی به کابل توافق شد تا مهاجرین افغان ساکن ایران به صورت تدریجی به افغانستان بازگردند.

این یادداشتی است که از مدت‌ها پیش می‌خواستم بنویسم ولی در نوشتن آن تعلل کردم. موضوع هم برمی‌گردد به ماجرای حضور مهاجران افغانستانی در ایران؛ موضوعی که وقتی وارد فضای مجازی می‌شویم، هر روز پر است از مطالبی درباره این حضور و البته اکثر قریب به اتفاق هم مطالبی در ضدیت با آنان.

جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از نخستین امضاکنندگان منشور ملل متحد ضمن حمایت از ابتکارات سازنده‌ای که بتواند موجب تضمین صلح، ثبات، امنیت و تمامیت ارضی افغانستان گردد، معتقد است ثبات و امنیت در افغانستان و منطقه مستلزم آن است که سازمان ملل متحد در انجام وظایف و مسئولیت‌های خود توجه و اهتمام ويژه‌ای نسبت به مسائل، مشکلات و شرایط انسانی داشته باشد. 

نزدیک به نیم قرن است که دو کشور همسایه(جمهوری ایران و جمهوری اسلامی پاکستان) میزبان میلیون ها مهاجر افغانستان اند که از ترس جنگ و ناامنی. بازداشت، شکنجه و قتل آنجا پناه گزین شده اند.

پیمان حقیقت‌طلب، مدیر پژوهش انجمن دیاران:‌ مهاجران غیرقانونی از طریق شبکه‌های قاچاقی که روزبه‌روز قوی‌تر شده‌اند، وارد ایران می‌شوند و به کار بستن سیاست اخراج‌های دسته‌جمعی مهاجران فقط مشتریان این شبکه‌ها را بیشتر می‌کند.

سال‌هاست که کشور همسایهٔ ما، افغانستان، عرصهٔ کشمکش میان قدرت‌های جهانی است. جنگ‌های طولانی و فرسایشی مانع توسعه اجتماعی شده و اقتصاد افغانستان را با بحران‌های فراوانی روبه‌رو کرده است. در چنین شرایطی همانند بسیاری از کشورهای دیگری که در شرایط جنگ، مردم خانه و کاشانه خود را ترک می‌کنند، بخشی از مردم افغانستان به کشور همسایه خود یعنی ایران پناه آورد‌ه‌اند. در این شرایط، این مسئولیت و وظیفهٔ ماست که از حقوق انسانی و بهبود شرایط زندگی، به‌خصوص حقوق کودکان پناهجو حمایت کنیم. همه کودکان باید از حق تحصیل برخوردار باشند. امکان تحصیل کودکان مهاجر حق آنهاست کودکان مهاجر فارغ از هر تبعیض، از حیث ملیت باید از فرصت‌های آموزش برخوردار باشند.

افزایش کم‌سابقه مهاجرت افغان‌ها به ایران و فقدان برنامه روشن دولت در نحوه مواجهه با این پدیده، موجب بروز ابهامات و برخی رایزنی‌های احتمالی در فضای اجتماعی ایران شده است. آمار غیررسمی از حضور بیش از هفت میلیون مهاجر افغانی در ایران حکایت می‌کند و این احتمال وجود دارد که تا چند ماه آینده این رقم به ده درصد کل جمعیت ایران برسد‌.

پيروزي انقلاب اسلامي همزمان با حمله شوروي سابق به کشور افغانستان اتفاق افتاد. در آن مقطع و با توجه به شعارهاي ارزشي اين انقلاب نوپا، کمک به مستضعفين جهان پررنگ بود آن هم در کشور همسايه. به همين دليل مسئولان نظام تصميم به پذيرش آنان گرفتند. همين جريان چند سال بعد در زمان اشغال آن کشور توسط طالبان نيز تکرار شد.

رئیس کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها در مجلس شورای اسلامی گفت: آمارگیری و بروز کردن سامانه های مربوط به اتباع خارجی و اعمال فشار به نهادهای متولی بین المللی برای جبران خسارات ایران ناشی از حضور اتباع افغانستانی در ایران از جمله اقداماتی است که باید از سوی وزارت کشور و وزارت خارجه پیگیری شود.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با بیان اینکه هیچ کشوری مانند جمهوری اسلامی پذیرای اتباع افغان نبوده است، گفت: حتی پاکستان و سایر کشورهای همجوار افغانستان نپذیرفتند که مهاجران به این شکل وارد کشور آنها شود زیرا انگیزه مهاجران مشخص نیست به خصوص در دوره طالبان ترددهای اتباع افغان معنادار شده و نمونه آن هم حادثه‌ای بود که در مشهد رخ داد، مهاجری که از معابر غیررسمی وارد کشور شد و با خلق آن فاجعه تمام مردم ایران را جریحه دار کرد.