سامانه انحرافی بند کمال خان به عنوان ابزاری در راستای دیپلماسی آب برای گرفتن امتیاز از طرف ایرانی احداث شده است، وزارت خارجه ایران به رغم در اختیار داشتن ابزارهای متعددی در راستای اهرم قرار دادن برای دریافت حقابه رودخانه هیرمند، تا کنون حاضر نشده از آن بهره برد.

"حجت‌الاسلام محامی، نماینده ولی فقیه در سیستان و بلوچستان در پاسخ به معترضان سیستانی در خصوص ضعف دستگاه دیپلماسی مبنی بر دریافت حقابه رودخانه هیرمند، گفت: در وزارت خارجه و جاهای دیگر عزمی برای این کار ندیدم. "با توجه به اظهارات امام جمعه زاهدان، در سایه عدم وجود جامعه مدنی قوی در استان، نمایندگان مجلس با داشتن ابزارهای قانونی می توانند نقش محوری در این راستا ایفا کنند.

عبدالباسط پاکزاد، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری سیستان و بلوچستان در مصاحبه‌ای عنوان کرده بود که غالب ریزگردهای منطقه سیستان مربوط به تالاب هامون است، اما منابع طبیعی نمی تواند در تالاب اقدامی انجام دهد، این در حالیست که منابع طبیعی استان برخلاف ادعای سکاندار آن علاوه بر نهال کاری در دهه ۸۰ و صدور پروانه چرای دام در محدوده تالاب هامون، علیه اداره کل حفاظت محیط زیست استان به دلیل حفر کانال برای انتقال آب به اطراف کوه خواجه، اعلام جرم کرده است.

آبگیری بند کمال خان از آنجایی زنگ خطر بحران تامین آب را در سیستان به صدا درآورد که سامانه انحرافی این بند باعث شد تا وزارت آب و انرژی افغانستان بر خلاف سنوات گذشته بتواند تمام سیلاب های حوزه آبریز هیرمند را مدیریت کند، سیاست اشرف غنی مبنی تهاتر آب با نفت، بدعهدی های طرف افغانستانی و سیاست های کشاورزی این کشور، مهم ترین نکاتی بود که ورود سیلاب به سیستان را با اما و اگر مواجه می کرد، این مسئله باید مدنظر مدیران دستگاه‌های مرتبط با تامین نیاز آبی و سایر سیاست گذاران این حوزه برای اتخاذ تدابیر مناسب قرار می گرفت.

قهر طبیعت، نامهربانی کشور همسایه، سو مدیریت کشوری، ملاحظه کاری نمایندگان مجلس حوزه سیستان و طرح های غیر کارشناسی که دلیل اجرای آن مشخص نیست، سیستان و سیستانی را در شرایط دشواری قرار داده است. شاید برای خیلی ها سیستان به عنوان تنگه احد قابل درک نباشد اما به واقع مرز سیستان ضامن امنیت کشور است.

رئیس کمیته آب مجلس شورای اسلامی گفت: مسئله حفر کانال در تالاب هامون سابوری را باید بررسی کنیم که چه اقدامی در حال انجام است.

در پی پيگيری های خبرنگار دیار عیار در خصوص مسئله حفر کانال انتقال آب در بستر تالاب هامون سابوری توسط پیمانکار وزارت نیرو و متعاقب آن از بین رفتن پیوستگی ذرات خاک رس، پودر شدن و آشفتگی خاک بستر تالاب به دلیل مداخلات فیزیکی که موجب افزایش میزان ریزگردها می شود، مشخص شد که این پروژه بدون ارزیابی زیست محیطی در حال اجراست، بنابراین دستگاه‌های نظارتی باید پاسخگوی چگونگی اجرای چنین پروژه ای بدون داشتن مجوزهای لازم از سازمان حفاظت محیط‌زیست باشند.

کنعانی چافی، سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست هفتگی با رسانه ها عنوان کرد: "بخشی از حقابه رودخانه هیرمند را دریافت شد و این تمام حقابه جمهوری اسلامی ایران نبود." این اظهارات نشان از عدم هوشمندی یک دیپلمات در جایگاه سخنگویی دستگاه دیپلماسی است، زیرا این اظهار نظر به معیاری برای طرف افغانستانی تبدیل می شود که در مذاکرات مانور دهد که بخشی از حقابه ایران را پرداخت کرده است.

اکوسیستم سیستان و تالاب هامون بیش از دو دهه از خشکسالی، سوءمدیریت منابع آبی و خشکسالی تصنعی حاصل از سد سازی های کشور همسایه، دوست و برادر ( افغانستان) آسیب دیده و عدم وجود دیپلماسی فعال، نبود دغدغه دولتمردان و ضعف جامعه مدنی موجب شده که جامعه سیستان چنین رویکردی را به صورت ناخودآگاه بپذیرند.

استاندار اسبق سیستان و بلوچستان گفت: حقابه رودخانه هیرمند یک موضوع منطقه ای است و باید فرا استانی به این موضوع ورود پیدا کرد. موضع دیپلماسی فعال آب باید در اولویت وزارت امور خارجه و نیرو باشد، فعال نگه داشتن این موضع و خارج نشدن این مسئله از دستور کار این دو وزارتخانه به عهده استاندار نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی است، باید در هر فرصتی، سفر و دیداری این موضوع تقویت شود و استمرارش در تعامل کارشناسی مورد توجه قرار گیرد.