در سیستان، نهر تنها گذرگاه آب نیست، خطِ ناپیدای عدالت میان همسایگان است و حافظهٔ زمین از حقی که نسل‌ها پیش بر آن نشسته است. در سال ۱۳۸۸، در روستای محمدآباد بولایی، یکی از مدیران پایه فرمانداری زابل با تکیه بر پشتوانهٔ خانواده، دوستان، همکاران و برخی نهادهای دولتی، دست به تخریب نهر کهن و اصلی روستا زد. درختان چندصدساله از ریشه برآمدند، زمین هموار شد و حریم و بستر نهر به ملک شخصی او پیوست. گام بعد، مسدود کردن حدود ۲۲۰ متر از نهر قدیمی درجه سه حاجی‌آقایی در مرز مشترک با زمین همسایه بود. برای آنکه این تصرف رنگ قانون بگیرد، نهری تازه در زمین مجاور کندند و نزدیک به چهار هزار مترمربع از دهانهٔ ورودی‌اش را به حاشیهٔ زمین متصرف چسباندند، چنان که هیچ ماشین سنگین و نیمه‌سنگینی نتواند به ملک راه یابد.

در تقویم اداری ما، فصلی هست که در آن تندیس و لوح و تقدیرنامه، مانند برگ‌ریزان، بر شانه‌ی دستگاه‌ها می‌نشیند. اما وقتی نام آب و فاضلاب، شرکت توزیع برق و جهاد کشاورزی در فهرست برگزیدگان جشنواره‌ی شهید رجایی می‌درخشد، پرسشی ساده و ناگزیر در ذهن شهروند سر برمی‌آورد: این سنجش را با کدام ترازو انجام داده‌اند؟

افزایش افسارگسیخته قیمت گوشت مرغ در آستانه شب یلدا، بسیاری از خانواده‌های سیستان و بلوچستانی را ناراحت کرد. در شرایطی که گوشت قرمز از دایره مصرف عمومی خارج شده، مرغ به کالایی حیاتی تبدیل شده است، اما اکنون افزایش روزانه قیمت، آن را نیز به مرز ۱۵۰ هزار تومان در مرغ‌فروشی‌های زاهدان رسانده است. این بحران ریشه در مشکلات ساختاری دارد که سال‌هاست ادامه یافته و بی‌عملی مسئولان را به نمایش می‌گذارد.

کارشناس صنعت مرغ در سیستان و بلوچستان گفت: قیمت تمام شده در استان مرغ در حال حاضر با توجه به وضعیت نهاده و سوخت واحدهای تولیدی، حدود ۹۵ هزار تومان است، ولی متاسفانه سازمان جهاد کشاورزی استان مصوب کرده که مرغ به نرخ ۸۰ هزار تومان به کشتارگاه عرضه شود؛ یعنی حدود ۱۷ درصد زیر قیمت تمام شده مرغ. با این‌ تفاسیر یک واحد تولیدی با ظرفیت بیش از ۹۰ هزار قطعه، حدود یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان ضرر می‌کند.

مرغداران سیستان و بلوچستان این روزها در حالی با افزایش هزینه‌های تولید، بدهی سنگین و بی‌اعتمادی به کشتارگاه‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کنند که الزام برای تحویل بخشی از تولیدشان به کشتارگاه‌ها به جای حمایت، باری مضاعف بر دوششان گذاشته است. تولیدکنندگان می‌گویند اگر این روند ادامه یابد، تعطیلی مرغداری‌ها اجتناب‌ناپذیر است.

یک تولید کننده مرغ گوشتی گفت: برای بازارچه مرغ زنده زاهدان کد قرنطینه صادر شده و در قسمت کشتارگاهی سامانه سماصط برای این بازارچه به عنوان مرکز زنده فروشی تعریف شده تا امکان تخلیه بار فراهم شود؛ از ۶ ماه قبل آماده عرضه است، اما دست‌های پشت پرده اجازه راه اندازی نمی‌دهند. در جریان جنگ ۱۲ روزه با عرضه مرغ زنده در این بازارچه، قیمت مرغ از ۱۲۰ هزار تومان به ۸۵ هزار تومان رسید.

اگر مدیریت سازمان جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان بر همین منوال بی برنامه و بی‌درایت پیش رود، آن‌گاه نه تنها یک واحد تولیدی، که آیندهٔ تمامی مرغداری‌های شمال استان، در معرض تهدیدی مرگبار قرار خواهد گرفت.

مالک یک واحد مرغداری در سیستان و بلوچستان با اشاره به اینکه بایستی واحدهای مرغداری به سمت گازکشی بروند، گفت: گازکشی داخلی و بیرونی واحد مرغداری من کاملا انجام شده، اما به دلیل کوتاهی شرکت گاز و نداشتن یک سری قطعات که در نهایت از بازار آزاد تهیه کردم، موجب شد که حدود ۶ روز واحد من بدون سوخت بماند و حدود چهار هزار قطعه جوجه تلف شوند.

پس از خشک شدن تالاب بین‌المللی هامون ماحصل سدسازی‌های افغانستان و مدیریت نادرست منابع آب، فرسایش بادی در بستر تالاب و اراضی ملی گسترش یافت و نعمت بادهای ۱۲۰ روزه را به وضعیت آخرالزمانی تبدیل کرد.

در حالی‌که صنعت تخم‌مرغ در بسیاری از استان‌های کشور با حمایت نهادهای متولی در مسیر توسعه و خودکفایی قرار دارد، در سیستان و بلوچستان این صنعت حیاتی با بی‌توجهی آشکار و فقدان سیاست‌گذاری اثربخش از سوی جهاد کشاورزی در آستانه نابودی قرار گرفته و تنها یک واحد تولیدی به‌سختی در حال ادامه فعالیت است.