این روزها بیابان‌های شرق افغانستان مملو از صدها هزار آواره است که برخی سرمای زمستان را در چادر می‌گذرانند و برخی به‌ناچار در فضای باز؛ و آنچه به همراه دارند اندک وسایلی است که توانسته‌اند هنگام اخراج از پاکستان با خود بردارند.

در افغانستان ایده سیاست خارجی اقتصاد محور و تقویت دیپلماسی اقتصادی با کشورهای منطقه، از دو دهه قبل، در میان نخبگان افغانستان شکل گرفت. تجربه‌های سالیان گذشته به اثبات رساند که امنیتی‌سازی جغرافیای افغانستان برای کشورهای پیرامون، افغانستان را در انزوا فرو می‌برد و از شبکه‌ همکاری منطقه‌ای محروم می‌کند. بررسی سیاست حکومت طالبان در دو سال گذشته نیز نشان می‌دهد که این حکومت علاقمند است تا از طریق دیپلماسی اقتصادی در الگوهای همکاری منطقه‌ای ادغام شود و جایگاه مناسبی را برای افغانستان در شبکه همکاری‌های اقتصادی منطقه‌ ترسیم کند.

رییس سازمان ملی مهاجرت گفت: ایران ظرفیت پذیرش مهاجرین جدید را ندارد و در صورت مسئولیت‌پذیر نبودن جامعه بین‌المللی برای حمایت از پناهندگان در ایران، بخش عمده آنها به کشورهای اروپایی مهاجرت خواهند کرد.

روابط ناپایدار میان افغانستان و پاکستان و درگیری های مرزی ناشی از حملات فرامرزی گروه تحریک طالبان پاکستان، تجارت و ترانزیت میان دو کشور را تحت الشعاع قرار داده است. بسته و باز شدن های مکرر در گذرگاه های مرزی تجاری بین دو کشور در گذرگاه های تورخم و چمن، میلیون ها دلار برای تجار دو سوی مرز خسارت به بار آورده است.

سفیر پیشین ایران در افغانستان در تشریح ابعاد نشست فرمت مسکو با حضور مقامات طالبان اظهار کرد: نشست فرمت مسکو که هفتم مهر ماه در کازان برگزار خواهد شد، یک نوع ابتکار عمل از سوی روسیه به حساب می‌آید و این در حالیست که چین هم اخیراً سفیر خود را به افغانستان اعزام کرده است. در این نشست نمایندگان ویژه کشورهایی مانند روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان، ازبکستان، ایران، چین و هند به انضمام پاکستان حضور دارند ولی در این میان مسکو اعلام کرده که مهم‌ترین موضوع این نشست ایجاد یک دولت موقت فراگیر در افغانستان خواهد بود.

اين روزها فضاي مجازي پُر است از مقالات، فيلم‌ها، مصاحبه‌‌ها، گزارش‌ها و اظهار نظرهاي گوناگون درباره خطر حضور مهاجران افغاني در ايران. عده‌اي درباره آينده حضور آنان هشدار مي‌دهند و در مقابل، عده‌اي اين حضور را کاملاً عادي و بي‌خطر جلوه مي‌دهند اما عموم مردم دچار نگراني هستند و درباره اينکه کداميک از اين دو نظر درست است سؤال دارند.

کشورهای منطقه دربارهٔ اقدامات آبی امارت اسلامی افغانستان احساس خطر کرده‌ان، ازبکستان، تاجیکستان و ترکمنستان در اجلاسی به چاره‌جویی مسئله آب پرداختند، اما ایران در این نشست حضور نداشت.

افزایش کم‌سابقه مهاجرت افغان‌ها به ایران و فقدان برنامه روشن دولت در نحوه مواجهه با این پدیده، موجب بروز ابهامات و برخی رایزنی‌های احتمالی در فضای اجتماعی ایران شده است. آمار غیررسمی از حضور بیش از هفت میلیون مهاجر افغانی در ایران حکایت می‌کند و این احتمال وجود دارد که تا چند ماه آینده این رقم به ده درصد کل جمعیت ایران برسد‌.

ماهیت ضد ایرانی طالبان محرز و مشخص است، اگر از دست نشانده بودن این گروه توسط امریکا و کشورهای منطقه هم بگذریم تضادهای میان طالبان و ایران چنان عمیق و ریشه ای است که اگر عنلی ظهور نیابد، آتش زیر خاکستر است.

دیار عیار: این نوشته ها سفرنامه نیست، بلکه خاطره گردی های مسعود میری در سرزمین مادری اش سیستان است. بازآفرینی رویاهای گمشده اش، شاید نیز  پلی ست بین گذشته و اکنون. اکنونی که  فردا می تواند گذشته و تاریخ نانوشته ی این دیار باشد.