حوالی تیرماه پارسال موضوع تامین بخشی از آب مصرفی کلانشهر زاهدان از آبخوان حرمک از طریق حفر چاه از زبان مدیران استانی شنیده میشد. طبق گمانه زنی ها، چاه های حرمک حدود ۴۰ درصد آب مصرفی زاهدان را تامین می کند.

مرگ تالاب بین المللی هامون حدود دو دهه شرایط زیست محیطی نامطلوبی را بر اهالی سیستان تحمیل کرده که هر چه جلوتر می رویم، وضعیت اسفناک تر می شود.

اخیرا تحرکاتی در باب تسطیح، تصاحب و فروش اراضی دارای منابع آبی در برخی نقاط سیستان و بلوچستان توسط برخی سرمایه‌گذاران، در فضای رسانه‌ای مطرح شده که جای نگرانی به وجود آورده و بیم آن می‌رود که به بهانه توسعه و سرمایه گذاری، برخی اراضی دارای منابع آبی سطح استان به هلدینگ های غیر بومی واگذار شده و آینده منطقه دچار چالش شود.

ضرورت تامین آب شرب منجر به دست اندازی بی ضابطه به منابع آب شده است به گونه ای که نظارت و حفاظت آب منطقه ای از منابع آب را تحت الشعاع قرار داده و در عمل دیدگاه تخصصی حفاظت منابع آب متاثر از طرح های آب و فاضلاب در تامین آب شرب شده است.

یکی از مشکلات بارز سیستان و بلوچستان نگرش اشتباه به نحوه مصرف آب است. جامعه کشاورزی، شهری و صنعتی نسبت به فرهنگ آب راه بی تفاوتی را برگزیده و دستگاه های مرتبط با آب، فرهنگ بهینه مصرف را فرهنگ سازی نکرده و اهمیت آب و راه کاهش مصرف یا مصرف بهینه را به جامعه های هدف بازگو نکردند. هدف این یادداشت مرارت کشیدن مردم برای کاهش مصرف نیست‌ بلکه فرهنگ سازی برای مصرف بهینه است.

شرکت آب و فاضلاب استان، روز گذشته اقدام به اطلاع رسانی در باره چاه تامین آب شرب در منطقه عمومی کهک سیستان کرد، این در حالیست که متولی تامین آب، شرکت سهامی آب منطقه ای استان است و‌ تا مرحله وارد شدن آب چاه به مدار اصلی این وظیفه ادامه دارد. این روزها فشار افکار عمومی بر آب و فاضلاب مبنی بر کم کاری در توزیع عادلانه آب شرب، باعث شده تا قبل از آب منطقه ای اقدام به اطلاع رسانی کرده تا فشار وارده را کاهش دهد.

رئیس شاخۀ مهندسی عمران فرهنگستان علوم: نتایج آنالیز آب‌های چاه ژرف در سیستان نشان می‌دهد که به هشت عنصر سنگین آلوده‌اند، حتی اگر همۀ کشور را حفر و آب‌های آن را استخراج کنیم، تمام این آب‌ها ۲ میلیارد مترمکعب می‌شود؛ درحالی‌که ما میلیاردها تومان هزینه می‌کنیم تا این آب را استخراج کنیم.

در دهه ۸۰ دانشگاه زابل اقدام به لوله گذاری سیمانی در کف چاه نیمه می کند و با پمپاژ آب به یک حوضچه از آن برای مصارف کشاورزی و درختان گز و باغات زیتون خود بهره می‌برد. مدیر وقت امور آب زابل برای جلوگیری از این برداشت غیرقانونی اقدام کرده و در سال ۱۳۸۷ یا ۸۸، حکم تخریب سازه های آبی دانشگاه زابل را می گیرد. حکمی که به دلایلی نامشخص و احتمالا توافق های پشت پرده مسکوت می ماند. این حکم در دولت احمدی نژاد ، استانداری حبیب الله دهمرده و مدیرعاملی حمیدرضا جانباز بر آب منطقه ای گرفته می شود. از آن زمان سه رییس جمهور بر کرسی قوه مجریه نشسته اند، ۸ استاندار و ۷ مدیرعامل آمده و رفته اند اما هنوز این حکم بر زمین مانده و اجرا نمی شود.

با بحران آب در سیستان برخی نهاد‌های دولتی از جایگاه اداری خود بهره برده و اقدام به تامین آب مصرفی از راه های غیرمعمول می کنند، پژوهشگاه زابل در خارج از حوزه کاری خود و در بستر رودخانه هیرمند در فیدر یک که طبق قانون در اختیار وزارت نیرو و آب منطقه ای استان است اقدام به حفر گودال های وسیع کرده و آب زه را برای آبیاری درختان استفاده می کند. اینکه این گودال ها چه تاثیری بر اکوسیستم منطقه و نحوه ورود آب به چاه نیمه ها می گذارد بر عهده کارشناسان است اما بحث اخلاقی و حقوقی و قانونی آن بسیار جای بحث دارد.

آب منطقه ای سیستان و بلوچستان در گذشته نسبت به لایروبی کانال اطراف سد جریکه اقدام کرده، اما به جای حمل ماسه حاصل از آن به خارج از محدوده لایروبی، ماسه ها را بالادست کانال و در جهت وزش باد دپو کرده که بخشی از این ماسه مجدد وارد کانال شده است.