بحران آب سیستان دیگر صرفاً یک معضل محلی نیست؛ این بحران به جنگ خاموش آبی تبدیل شده است که در آن طالبان با نقض معاهده ۱۳۵۱، حق آبه ایران از رودخانه هیرمند را قطع کرده و در عین حال با روایت‌سازی هوشمندانه، توانسته است خود را در جایگاه محق نشان دهد. اما آنچه در این معادله پیچیده بیش از همه به چشم می‌آید، ناکامی فاحش دستگاه‌های مسئول ایران در تولید روایت رقیب و انتقال واقعیت‌های تلخ سیستان به افکار عمومی جهانی است.

وقتی مدیرکل روابط عمومی استانداری در نشست خبری از زبان مدیرعامل آب منطقه‌ای اعلام می‌کند که مسائل آبی محرمانه است و نمی‌توان درباره آن سخن گفت، در واقع شاهد تحریف خطرناکی از مفهوم امنیت ملی هستیم. این پاسخ مدیریت آب منطقه ای نه تنها پاسخی مطلوب نیست، بلکه فرار از پاسخگویی است که خود به تهدیدی علیه منافع ملی تبدیل شده است. اما پرسش اساسی این است که مرز میان محرمانه و غیرمحرمانه بودن اطلاعات آبی دقیقاً کجاست و چه کسی حق دارد این مرز را به دلخواه جابه‌جا کند؟

معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه بررسی مسائل حوزه آب، مرز و موضوعات حقوقی را مهمترین هدف سفر خود به افغانستان دانست و گفت: در این سه حوزه فرصت‌های همکاری میان دو کشور وجود دارد.

رویکرد هیدروپلیتیک افغانستان بر روی ابعاد سیاسی، اقتصادی، امنیتی و اجتماعی دو سوی مرزهای ایران و افغانستان تاثیرات شگفتی می گذارد که با توجه به پیچیدگی آن، باید برای دفع خطرات آن آگاه بود و به موقع اقدام کرد. برای مقابله یا بی اثر کردن رویکرد هیدروپلتیک افغانستان، ابتدا می‌بایست استراتژی این کشور را در قبال مسئله آب تعریف کرد تا امکان بازتعریف ضد استراتژی فراهم شود.

ایرنا نوشت:،سفر قریب‌الوقوع وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران به کابل به عنوان عالی‌ترین مقام دستگاه دیپلماسی، هم بیانگر جایگاه افغانستان در سیاست خارجی ایران است و هم پیش‌بینی می‌شود پیامدهای مثبت اقتصادی برای هر دو کشور به دنبال خواهد داشته باشد.

وزیر انرژی و آب طالبان می‌گوید که در «حکومت‌های مشارکتی و حزبی» در افغانستان برای کسب رضایت قوم یا کشور همسایه، از ساخت بندهای آب جلوگیری می‌شد.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس گفت: سیاست خارجی دولت چهاردهم در قبال افغانستان تغییر خواهد کرد؛ چندی قبل با تعدادی از اعضای کمیسیون جلسه خوبی پیش از سفر به نیویورک با رئیس‌جمهور داشتیم، در این جلسه مباحث پیرامون ساماندهی به اتباع خارحی، مسائل افغانستان، نمایندگی ویژه در این کشور و عدم تمکین هیات حاکمه افغانستان در زمینه حقابه ایران از رودخانه هیرمند مطرح شد.

مدیرمسئول پایگاه خبری تحلیلی دیار عیار گفت: امیدوارم قوه عاقله سیاست خارجی به سمتی برود که از میان طالبان و جبهه‌ مقاومت ملی افغانستان، از گروهی حمایت کند که منافع ملی ما را تامین کند و از طرفی عمق استراتژیک ما در افغانستان مورد تهدید واقع نشود.

سرکنسول ایران در کویته (پاکستان) با اشاره به مسائل زیست محیطی میان سه کشور ایران، افغانستان و پاکستان، گفت: ما محکوم و مجبور به داشتن همکاری منطقه‌ای هستیم، بدون این همکاری به نتیجه نمی رسیم، گرد و غبار تالاب بین المللی هامون بر روی افغانستان، جنوبشرق ایران و پاکستان تاثیر می گذارد، بنابراین به ناچار باید همکاری کنیم، در غیر اینصورت هر سه کشور آسیب می بینند.

بررسی مدل هیدروپلتیکی، مبتنی بر حس محرومیت نسبی، در دیپلماسی آبی ایران ـ افغانستان نشان می‌دهد که مسایل داخلی افغانستان منجر به ایجاد حس محرومیت نسبی در روابط آبی آن با ایران شده است. این حس محرومیت نسبی منجر به بروز واکنش‌ها و احساسات منفی شده است که به نوبۀ خود، بر تصمیم‌های افغانستان دربارۀ نحوۀ استفادۀ داخلی از آب‌های فرامرزی اثرگذار بوده است. حس محرومیت نسبی در درون جامعۀ افغانستان، نقش موثری در توسعۀ زیرساخت‌های آبی و تمایل دولت برای برآورده کردن انتظارهای اجتماعی در این حوزه، به‌خصوص در حوضۀ‌ آبی رودخانۀ هیرمند داشته است. هرچند هدف از این اقدام‌ها، کاهش حس محرومیت بوده است اما باعث ایجاد واکنش‌های اجتماعی و سیاسی شده و درگیری‌های لفظی احساسی و مناقشه‌های آبی را بین کشورهای حوضۀ رودخانه‌ها به وجود آورده است.