اختلاف بر سر حقابهٔ ایران از هیرمند چه ابعادی دارد؟دیپلماسی عمومی نسخهٔ مناقشۀ هیرمند در دهه‌های اخیر وزارت نیرو به‌عنوان کمیسار عالی‌ آب در افغانستان، با نگاهی سنتی به دیپلماسی و تأکید صرف بر مذاکره، عملکرد موفقی در مسائل آبی ما با افغانستانی‌ها نداشته است

افغان ها در پی آنند تا رویکردی جدید در تعاملات با همسایگان خود رقم زنند تا در قبال دریافت آب، به توسعه افغانستان یاری رسانند، مناقشه ایران و افغانستان در خصوص حقابه سیستان از هیرمند، متاثر از همین موضوع است. افغان ها با ندادن حقابه در صددند تا ایران به شرایط بحرانی رسیده و در هنگام گفتگوی نهایی در رابطه با دریافت حقابه و حتی آب مازاد بر آن، بتواند اهداف اقتصادی خود را پیش ببرند.

همان اول که از پله‌های هواپیما پایین می‌آیم، مهماندار می‌گوید شالت را سفت بگیر، طوفان سنگین است. قدم بر پله‌ها می‌گذارم. راست می‌گفت، طوفان چنان بر صورتم کوبید که شال که هیچ، چشمانم پر از خاک شد و لنگان‌لنگان خود را به پایین پله‌ها رساندم. یکی از عکاسان محلی منتظرم بود. سوار بر خودروی او به سمت روستاهای مرزی رفتیم. رپ سیستانی در حال پخش بود. خواننده یکجا به زابلی خواند: «دلم برای یک ذره آب، آب می‌شود.»

افغان ها با هدف بهره برداری حداکثری از آب های سطحی خود، سیاست های آبی را طراحی کرده که در نهایت گریبانگیر مردم افغانستان نیز خواهد شد. افغان ها با شعار تیل به جای آب، سد کمال خان را افتتاح کردند. افغان ها اگر چه به ظاهر خود را پایبند به حقابه می دانند و منظورشان از شعار تیل به جای آب این بوده که آب مازاد بر نیاز را با تیل معاوضه کنند، اما در عم،ل انگار به واقع در پی زیاده خواهی هستند.

مدیرمسئول پایگاه خبری تحلیلی دیار عیار، گفت: طبق مصوبه اخیر مجمع عمومی ‌سازمان ملل، حقوق محیط زیستی در دسته حقوق بشر قرار می‌گیرد، پیامدهای زیست محیطی سدسازی‌های افغانستان و سیاست های آبی این کشور، نقض حقوق بشر نیست، بلکه جنایت علیه بشریت است.

عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس گفت: به نظر می رسد ما در کوتاه مدت توانایی حل مناقشات آب را با کشورهای همسایه نداشته باشیم.

حتی قبل از قدرت‌گرفتن طالبان نیز امنیت ضعیف، خشکسالی مکرر، فقر و بیکاری در افغانستان گسترده بود، توقف ناگهانی جریان کمک‌ها در قالب کمک‌های بلاعوض، قیمت مواد غذایی و سوخت را در زمان تسلط طالبان بیش از دو برابر افزایش داد

سخنگوی وزارت خارجه گفت: همواره تأکید کرده و می‌کنیم که تعامل و همکاری با طالبان و هیأت حاکمه موقت افغانستان به معنای شناسایی وضع موجود نیست، بلکه در رویکرد دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران در ارتباط با افغانستان و تعامل با سرپرستی موقت همه عناصری که مورد اشاره قرار دادم لحاظ شده و مورد توجه جدی قرار دارد. مضاف براینکه در ارتباط با افغانستان موضوعات دوجانبه مهمی داریم. پیگیری حق آبه هیرمند در مذاکرات مطرح بود و در سمرقند هم مورد توجه و پیگیری جدی قرار گرفت. موضوع امنیت مرزها و رسیدگی به وضعیت چند میلیون آواره افغانستانی در ایران از موضوعاتی است که نیازمند به پیگیری و هماهنگی دارد و ممانعت از سرریز شدن آوارگان جدید که برای ایران هزینه‌های زیادی تولید می‌کند.

عضو هیات رییسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس اعتقاد دارد کشورهایی مانند افغانستان و حتی عراق که مرز مشترک طولانی با ایران دارند، بهترین گزینه ها برای تعاملات تجاری تلقی می شوند.

عضو کمیسیون سیاست خارجی مجلس اعتقاد دارد افغانستان بازار هدف خوبی برای صادرات کالاهای ایرانی است و وجود ۷ بازارچه مرزی مشترک یکی از مولفه های مهمی بوده که می تواند بر رشد و توسعه همکاری های مشترک اقتصادی تاثیر جدی بگذارد.