رئیس مجلس شورای اسلامی، گفت: همچنین لازم است درباره مسئله حق آبه هیرمند عرض کنم که توافق درباره این حق آبه، بخشی از تاریخ بلند همسایگی دو کشور و دو ملت ایران و افغانستان و غیرقابل خدشه است. اجرای کامل ‌و دقیق این توافق به نفع هر دو‌ملت و تضمین کننده منافع متقابل و همچنین محافظ وضعیت اقلیمی، جغرافیایی و مردمی بخش های بزرگی از غرب افغانستان و شرق ایران است. این یک مسئله حیاتی است و درباره آن اغماضی وجود نخواهد داشت.

عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس با اشاره به دیدار اخیر مقام معظم رهبری با سفرا، گفت: ایشان در این دیدار تاکید کردند که موضع دیپلماسی ما به هیچ عنوان نباید موضع ضعف و التماسی باشد و ما باید با تمام قدرت در مقابل کسانی که به حقوق ملت ایران و قراردادهای دوجانبه در افغانستان- طالبان- توجه نمی کنند واکنش دقیق، هوشمندانه و قاطع نشان دهیم.

اگر در نظر داشتن گزینه نظامی برای تحقق منافع ملی یعنی جنگ طلبی، پس با کمال میل خود را جنگ طلب می نامم.

روابط ایران و افغانستان طی سال‌های گذشته با برخی فراز و نشیب‌هایی همراه بوده و طی دولت‌های مختلف در این کشور نگرش‌های متفاوتی نسبت به ایران وجود داشته است. هر چند که در دولت‌هایی مثل دولت حامد کرزای تعاملات سازنده‌ای بین دو کشور ایجاد شد، اما پس از آن در دولت اشرف غنی و سپس اکنون که طالبان قدرت را در افغانستان به‌دست گرفته چندان این رویه سازنده نیست.

عدم استراتژی مشخص در باره گرفتن حقابه از افغانستان باعث شده تا سخنان ضد و نقیضی از سوی مقامات کشوری شنیده شود. در بحث اجرایی سخن رییس جمهور، فصل الخطاب است و می بایست مقامات کشوری و لشکری در راستای تحقق سخنان وی تمهیدات لازم را بیندیشند. سخنان متفاوت با سخن رییس جمهور یعنی عدم هماهنگی بر سر تحقق منافع ملی.

رفتار طالبان عوض شده و وجودشان منافع ملی ایران را تهدید می کند. برای فشار بر طالبان حمله موشکی به سد کمال‌خان می تواند آخرین اقدام باشد، اما پیش از آن برخی تصمیمات برای به زانو در آوردن آنها ضروری به نظر می رسد.

طرف افغانستانی، فارغ از نوع حکومت مستقر، بر این ادعا پافشاری کرده که بر اثر خشکسالی میزان بارش باران و آورد آب در این حوضه به شدت کاهش پیدا کرده است، ادعای طرف افغانستانی این بوده که حتی آبی برای مصرف داخلی در اختیار نداشته چه برسد به این که بخواهد حقابه کامل ایران از این رودخانه فرامرزی مشترک تأمین کند.

دبیر کل انجمن اسلامی معلمان ایران نوشت: به صراحت و صداقت می‌گویم آقای رئیسی احقاق این حق مسلّم (حقابه هیرمند)، اقتدا به قانون و اقتدار در عمل می‌خواهد نه تعریف وتعارف سیاسی!

پژوهشگر دیپلماسی آب در بک رشته توییتی نوشت: ظرفیت سد کمال‌خان ۵۲ میلیون متر مکعب است و این سد با سازه خاص خودش، یک سد ‎انحرافی است نه یک سد مخزنی. بر این اساس، نبود آب پشت یک سازه انحراف آب با حجم مخزن بسیار کم، دلیل علمی و کارشناسی برای اثبات ‎خشکسالی نیست. 

هیچ کشور مقید به روابط بین المللی دوست ندارد در قبال همسایه خود، روابط خصمانه بگیرد، اما امارات اسلامی افغانستان علیرغم اثبات حسن نیت از سوی جمهوری اسلامی ایران، بارها خلف وعده کرد و سیلابی که میبایست در هیرمند جریان می یافت و حقابه سیستان را تامین می کرد به شوره زار گودزره منحرف شد تا اهداف درازمدت افغان ها از این شوره زار و زمین های اطراف را تامین نماید.