آب منطقه ای استان، آب و فاضلاب و جهاد کشاورزی از متولیان امر آب بوده و در شرح وظایف خود، فرهنگ سازی در این باره را به عهده دارند. شهرداری های استان به دلیل آنکه وظیفه حفظ و گسترش فضای سبز شهری را به عهده داشته و میزان آب مصرفی قابل ملاحظه ای دارند، میبایست با توجه به بحران آبی منطقه، تدبیری اساسی برای فرهنگ سازی در این باره بیندیشند.
آب منطقه ای وظیفه تامین آب را به عهده داشته و بودجه ای قابل ملاحظه در بحث فرهنگسازی و اطلاع رسانی بدان اختصاص می یابد متاسفانه در دهه گذشته به جای بهره حداکثری از بودجه ها، از طریق رایزنی با افراد و مجموعه هایی قرارداد می بندد که تخصص لازم در این باره را ندارند. فرهنگسازی نیاز به وجود افراد متخصص و آگاه به امر تحقیق و پژوهش و تولید محتوا نه کپی برداری دارد تا با استفاده از همه امکان های هنری و فرهنگی به شیوه ای مناسب با مصرف کنندگان ارتباط برقرار کند.
در سال های دور نگارنده شاهد بود که گروه های فیلمسازی به همراه کارشناسان آبی با هدف تحقق طرح تعادل بخشی به میان کشاورزان می رفتند و علاوه بر تهیه و تولید فیلم، آنها را به برداشت مجاز از چاه ها تشویق می کردند. در این مواجهه کشاورز مطلع می شد که این آب فراوان با برداشت بی رویه فروکش کرده و به زودی او یا همسایه اش با کمبود آب مواجه خواهد شد. از زمانی که طرف قرارداد آب منطقه ای مجموعه های تبلیغاتی غیر متخصص شده اند، این بودجه ها به هدر رفته و به کاهش مصرف آب کمکی نکرده است.
سال ها قبل آب منطقه ای بیش از ششصد میلیون تومان به شبکه هامون داد تا درباره کاهش مصرف آب برنامه تولید کند. این قرارداد آغاز فروپاشی ساختاری اهداف آب منطقه ای در تبلیغ کاهش مصرف بود. بی اطلاعی نویسندگان برنامه از شرح وظایف آب منطقه ای باعث شد تا به تبلیغ برای آب و فاضلاب بپردازند و اهداف اصلی آب منطقه ای تامین نشود.
آب و فاضلاب که وظیفه اصلاح فرهنگ مصرف شهری را به عهده دارد در بحث فرهنگ سازی به خوبی عمل نکرده و بخش زیادی از آب شهری توسط شهروندان غیرمطلع و غیر متعهد هدر می رود. همه ما بارها شاهد بوده ایم که برخی شهروندان به جای جارو کردن برگ های زرد داخل حیاط، اقدام به بازگذاشتن شیر آب کرده و با فشار آب تک تک برگ ها را به بیرون جارو می کنند. شستن ماشین و بیرون حیاط هم بسیار متداول است.
جهاد کشاورزی بیش از دو اداره دیگر، در بحث فرهنگسازی مصرف بهینه وظیفه دارد. الگوهای کشت غیر استاندارد در استان گریبانگیر سفره های زیرزمینی شده و آب فراوانی را هدر می دهد. کشاورزان به دلیل بی اطلاعی از میزان آب مصرفی و سود محصول نهایی، به همان سیاق گذشته به کشت محصولاتی روی می آورند که آن را از اجداد خود آموخته اند. برای تغییر الگوی کشت و انتخاب محصولاتی که با توجه به کم آبی استان به صرفه اند، میبایست جهاد کشاورزی مطالعات خود را از طریق تولید برنامه های تبلیغاتی و تولید محتواهای مناسب، به اطلاع کشاورزان در اقصی نقاط استان برساند تا معضل کم آبی مرتفع شود. ندیده گرفتن بخش فرهنگسازی، یکی از علل کاهش سفره های آب زیرزمینی، سدهای ذخیره و چاه نیمه ها می باشد.
سلطانعلی عابدی
