این پدیده که نقطه شروع آن گاه با نیازمندی برای بهره برداری و تخریب بی رویه از خاک و آب شروع می شود و گاه با آزمندی و تصرف اراضی به بهانه های معدن کاوی و عملیات عمرانی در مناطق آسیب پذیر رخ می نماید، در کشور ما نیز آثار غیر قابل جبرانی داشته است. خالی شدن آبادیها و خشکیدن چشمه ها، از بین رفتن پوشش گیاهی و مشاغل مبتنی بر بهره برداری از آب و خاک و اخیرا هم نشست زمین در دشت ها و شهرها مظاهر ناخوشایند این پدیده هستند. اما چاره چیست و آیا نقطه پایانی بر این روند نامیمون متصور است؟
شعار امسال روز جهانی مقابله با بیابانزایی و خشکسالی “احیای سرزمین؛ شکوفایی فرصت هاست”. نیاکان ما که اولین ساکنان یکجا نشین تاریخ به حساب می آیند از دوران حیات در بین النهرین تاکنون، با بهره گیری از فرصت ها و مدیریت منابع، در احیای این سرزمین کوشیده اند. آنان زیست پایدار در مناطق کم باران را با حفر قنات، بندسار، هوتک و سایر روش های سازگار کنترل سیلاب رقم زده و فرصت انرژی بی پایان باد را در آسبادها شکوفا کرده اند. اینک با پیشرفت تکنولوژی و فشار مضاعف بر طبیعت وظیفه احیای سرزمین و شکوفایی فرصت ها به عهده ماست. بهره گیری از روش های مصرف آب با کارآیی بالا، بازچرخانی آبهای مصرفی، استفاده از منابع آب نامتعارف، اجرای عملیات کنترل سیلاب، آبخیزداری و آبخوانداری، اصلاح و احیای مراتع، جلوگیری از فرسایش بادی و آبی، توسعه کشاورزی پایدار، توسعه استفاده از انرژی های تجدید پذیر و… بخشی از روش های سازگار برای پایداری سرزمینی است که از جان و دل بقا و سربلنی اش را آرزومندیم.
حسین سرگزی؛ دکترای بیابان زدایی
