نکته مهمی که بیش از سایر عوامل به معیشت و امنیت شغلی در سیستان صدمه زده است. اگر ارگان های دخیل در گرفتن حقابه و نهادهای و افراد غیر مرتبطی که در حال تطهیر کردن طالبان هستند، هنگام اظهار نظر در خصوص امارت اسلامی و حقابه، منویات رهبری را لحاظ کنند، سردرگمی مقامات و اظهار نظرهایی که منافع ملی را در محدوده سیستان به مخاطره می اندازد، تبدیل به یک مجموعه واحد و کارامد تبدیل می کند. غافل از اینکه باید تمامی اظهارات و اقدامات در سطوح محلی، استانی، منطقه ای، ملی و بینالمللی به گونه ای برنامه ریزی شود که منافع ملی و حقوق ملت را تامین کند و بدان آسیب نزند.
انفعال و ناکارآمدی دستگاه دیپلماسی در قبال سیاست های آبی افغانستان، عدم شناخت و تعریف استراتژی طرف افغانستانی و تعریف ضد استراتژی، عدم درک درست از معاهده دلتا، وجود ساختار معیوب دیپلماسی و مبتنی بر فرصت سوزی، عدم آمادگی ایران در مواجهه با جنگ آب و … شرایطی که روزگاری بر پاوه حاکم کرده بود را به سیستان تحمیل کرده است.
تعلل در انتقال نحوه مذاکرات از مذاکرات حقوقی به مذاکرات سیاسی، ناکارآمدی کمیسار آب ایران و عدم ورود شورای عالی امنیت ملی به مسئله جنگ آب و بحران امنیت آبی، غذایی و اجتماعی منطقه شرق و جنوب شرق و صرفا نظاره گر بودن ساختار کمیسار آب هیرمند و وزارت نیرو در قبال سدسازیهای افغانستان به رغم وجود ابزارهای متعدد حقوقی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و امنیتی، شرایطی را حاکم کرده که اکنون در زمین پیچیده هیدروپلیتیکی افغانستان بازی میخوریم و عده ای که از بدو تسلط طالبان بر افغانستان رویکرد تطهیر را دنبال می کردند، در حال مماشات با حکومت امارت اسلامی هستند.
شعارهای دولت سیزدهم در زمینه ادعای فهم زبان دیپلماسی، انزوای ایران در عرصه بین الملل و تنگنای اقتصادی حاصل از تحریم ها، باعث شده که ابزارهای ایران یکی پس از دیگری خنثی شود. به اذعان کارشناسان افغانستانی، دولت ایران به دلیل نیاز به بازار افغانستان و داد و ستد حدود دو میلیارد دلاری در سال، بخاطر حقابه هیرمند با حکومت افغانستان دچار چالش نخواهد شد. از طرفی برخی مقامات دولت و نمایندگان مجلس که متاسفانه درکی از معاهده ۱۳۵۱ ندارند، علاوه بر تطهیر طالبان، به دنبال دستاورد سازی در خصوص مناقشه آبی ایران و افغانستان هستند. سیستان نفس های آخر خودش را می کشد، از سال ۹۹ و پس از آبگیری بند کمال خان آب قابل توجهی از افغانستان وارد سیستان نشده است، منابع آبی چاه نیمه های سیستان در حال خشک شدن است و طرح های تامین آب شرب از منابع ناپایدار داخلی به کُندی پیش می رود، اما مقامات دولت از جمله معاون اجرایی رئیس جمهور و سخنگوی دولت از حل و فصل مناقشه آبی هیرمند و بسته شدن پرونده حقابه هیرمند خبر می دهند!
مماشات با هیات حاکمه طالبان باعث وقیح شدن این گروه شده و از طرفی اقتدار کشور را نشانه رفته است، مادامی که کشوری چون افغانستان حقوق ملت ایران را پایمال کند، سایر کشورها نیز به خود اجازه چنین جسارتی را خواهند داد. هشدار رئیس جمهور، وزیر امور خارجه و دستیار رئیس جمهور در امور افغانستان به حاکمان این کشور در خصوص حقابه ایران از رودخانه هیرمند، نه تنها هیچ دستاورد و یا ضمانت اجرایی نداشت بلکه باعث بروز رخدادهای امنیتی و به شهادت رسیدن جوانان این مرز و بوم ختم شد، بنابراین با توجه به اهمیت ژئوپولیتیک و استراتژیک سیستان، حفظ جمعیت بومی در این منطقه و حل مناقشه آبی هیرمند میان ایران و افغانستان آن هم در این شرایط اسفناک، مستلزم افزایش آگاهی از مفاد معاهده دلتا و وحدت رویه ارکان مختلف نظام پیرامون سخنان اخیر آیت الله خامنه ای با مردم سیستان و بلوچستان است.
