مردم در حال حاضر شرایط سختی دارند و آنهایی که مانده‌اند، امکان مهاجرت ندارند. باید کمک‌شان کنیم نان و آب و معیشت‌شان تامین شود تا بمانند. ترکیب جمعیتی استان مرکب از شیعه، سنی، بلوچ، سیستانی و حتی مهاجران داخلی و خارجی در کنار تأخیر در توسعه‌یافتگی نوع خاصی از حکمرانی و مدارا با مردم را طلب می‌کنند و مشکلات‌شان  را باید پدرانه و با گفت‌وگو حل کرد.

بیش از 2دهه خشکسالی، ندادن حقابه هیرمند، خشکی دریاچه هامون و سوءمدیریت، شرایطی را در سیستان رقم‌زده که بیش از 100هزار نفر از جمعیت 500هزار نفری آن طی این سال‌ها مهاجرت کرده‌اند. بیش از 10هزار خانوار فقط در یک سال گذشته وطن خود را ترک‌ کرده‌اند و حالا آمارها نشان می‌دهد از جمع 1032روستای سیستان، 203روستا خالی از سکنه هستند. حالا تالاب هامون با 382هزار هکتار مساحت در کنار 150هزار هکتار اراضی کشاورزی که به‌دلیل نبود آب امکان کشت ندارند به کانون ریزگرد تبدیل شده‌اند و به مرور تاسیسات و بناهای موجود زیر شن و گردوغبار دفن می‌شوند.

استاندار سیستان و بلوچستان عنوان کرد که "برای خدمات رسانی و حل مشکلات و دغدغه‌های مردم هیچ گونه بهانه‌ای از طرف مدیران استانی و شهرستانی پذیرفتنی نیست چرا که تلاش دولت بر این است که اقدامات در سفره و رفاه مردم قابل لمس باشد." از این دست اظهارات زیبا و امیدوار کننده در حوزه های مختلف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی،فرهنگی، ورزشی، مدیریت شهری و ....مکررا به نقل از استاندار در کانال اطلاع‌رسانی روابط عمومی استانداری به چشم میخورد، آیا در نتیجه عملکرد دستگاه های اجرایی نیز تغییری ایجاد شده است؟

ریشه‌های گرد و غبار سیستان را بایستی در مدیریت نامتناسب منابع آبی در سراسر حوضه هیرمند به‌ویژه در سرآب آن در کشور افغانستان جست‌وجو کرد؛ جایی‌که در دو دهه پیش با سقوط طالبان اول، بخشی از مهاجرین از کشورهای همسایه برگشتند. توسعه مزارع کشاورزی به‌عنوان اولویت فوری اشتغال توسط اشغالگران توصیه شد و علاقه عمومی و ارزش افزوده زیاد، بهره‌برداران محلی را به توسعه کشت خشخاش سوق داد؛ محصولی که سه برابر گندم آب مصرف می‌کند و بازار آن جهانی است.

پایگاه خبری و تحلیلی دیار عیار یک‌سال قبل برای تقویت جامعه مدنی سیستان و بلوچستان، جریان سازی، پیگیری و مطالبه مشکلات به صورت رسمی آغاز بکار کرد. یکی از دلایل مهم عقب ماندگی سیستان و بلوچستان از قطار توسعه را می تواند ضعف نهادهای مدنی ذکر کرد، در یک جامعه مدرن، نهادهای مدنی وظیفه گرفتن ایرادات کار دولت، مطالبه گری، نقد سازنده، آگاه سازی مردم و ... را بر عهده دارند، نهادهای مدنی سیستان و بلوچستان در طول چهار دهه گذشته آنقدر قوی نبودند که بتوانند با جریان سازی ایراد کار دولت ها را بگیرند.

دستیار سفیر ایران در افغانستان با انتشار عکس موشک، در توییتی نوشت: ادعاهای کذب و مضحک غلام فاروق، تحصیلکرده لندن و دکترای مهندسی منابع آب و دست پرورده MI6 با هدف متوقف کردن مطالبه حق آبه ایران از هیرمند طرح شده است.

مرداد و شهریور سال ۱۴۰۱ با حضور وزیر کشور در منطقه سیستان، اجرای طرح رزاق جدی شد و برای کاهش تبعات خشکسالی سیستان حاصل از سدسازی های افغانستان، مقرر شد تا به مرزنشینان سیستان که بیش از پنج سال در منطقه سکونت داشته و درآمدی ندارند از عایدی سوخت منتفع شوند، اما با گذشت حدود ۱۰ ماه از آغاز طرح، سود حاصله به حساب مشمولان طرح واریز نشده و شاهد آن هستیم که سود عاید از این طرح در قالب تسهیلات برای اشتغال زایی در اختیار قرارگاه غدیر و سایر موسسات قرار گرفته است.

کشورهای ایران، ازبکستان، پاکستان و ترکمنستان تحت‌تأثیر برنامه‌های آبی طالبان هستند، اما به‌نظر می‌رسد به‌جز ایران، مابقی می‌خواهند یا با سیاست، یا فن و تکنولوژی آسیب‌ها را به حداقل برسانند.

کارشناس ارشد حقوق بشر گفت: آنچه مشهود است نادیده گرفتن عرضه‌ی مرتب حقابه ایران از رودخانه هیرمند، منطقه را با بحران های شدید مواجه ساخته است که در تعارض با حقوق بشری متعدد از جمله: حق حیات، حقوق اقتصادی و اجتماعی، حق بر محیط زیست سالم و حق بر توسعه قرار می‌گیرد.

سیستان یک‌هفتۀ گذشته در ریزگرد و طوفان گردوغبار به‌سر برد. اتفاقی که به‌نظر می‌رسد طی چندسال گذشته با شروع وزش بادهای موسمی تکرار می‌شود و هر سال بر شدت هجوم غبار می‌افزاید. گرچه بی‌آبی هامون و بستن آب هیرمند به روی ایران عموماً دلیل خیزش غبار در این منطقه عنوان می‌شود، اما بررسی‌ها نشان می‌دهد دستکاری‌های ایران در این منطقه، خود، به‌دلیلی برای ریزگرد و گردوغبار تبدیل شده است. یکی از مهمترین این دلایل حفر کانالی به‌طول تقریبی ۲۵ تا ۲۸ کیلومتر در بستر هامون «سابوری» است که نه فقط بدون مجوز بلکه بدون هیچ مطالعه‌ای بر پیامدهای احداث، ساخته شد. حجم بالای خاک گودبرداری در زمان ساخت این کانال، همراه با نرسیدن آن به هامون، جاماندن طرح‌های مقابله با بیابان در این منطقه، ازبین‌رفتن پوشش گیاهی و مکیدن آب زیر زمین از سوی چاهک‌ها، همه دست‌به‌دست هم داده‌اند تا هر باد، غباری سهمگین به‌سمت مناطق مسکونی سیستان بلند کند.