سیستان و بلوچستان در جریان جنگ دوازده‌روزه اخیر در منطقه، یکی از امن‌ترین و آرام‌ترین دوره‌های خود را سپری کرد؛ دوره‌ای که با وجود التهاب جبهه‌ها در مرزهای منطقه ای و فرامنطقه‌ای، مردم این خطه با انسجام قومی، همکاری مردمی و هوشیاری مثال‌زدنی، چهره‌ای درخشان از امنیت پایدار را به نمایش گذاشتند.

«کم‌توجهی به هویت ملی یکی از آسیب‌های بزرگ بعد از انقلاب بوده است. ده‌ها افسانه کره‌ای از تلویزیون ما به تکرار پخش شده، اما دریغ از اسطوره‌ها و قهرمانان ایرانی. در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه دیدیم عشق به ایران و ایرانی‌بودن کاری کرد کارستان. پس از ۴۵ سال است که می‌بینیم تندیس آرش کمانگیر در شهر نصب می‌شود.»

در عصر حاضر، شاهد تحولی عمیق در نحوه شکل‌گیری و انتشار گفتمان‌های سیاسی-اجتماعی هستیم. فضای مجازی به عرصه‌ای تبدیل شده که در آن جریان‌های مختلف درصدد بازتعریف هویت‌های قومی و تاریخی برآمده‌اند. یکی از بارزترین مصادیق این پدیده، فعالیت‌های گسترده جدایی‌طلبان بلوچ در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های دیجیتال است که با اتکا به روش‌های نوین تبلیغاتی، درصدد بازنویسی تاریخ و بازسازی هویت قوم بلوچ برآمده‌اند.

در پهنه‌ی گسترده‌ی فرهنگ و اندیشه، آنچه روح یک سرزمین را معنا می‌بخشد، نه مرزهای جغرافیایی آن، که جوهره‌ی فرهنگی و ژرفای تاریخی آن است. سیستان و بلوچستان، این گنجینه‌ی ارزشمند فرهنگی ایران زمین، سرزمینی است که تاریخ کهن آن با اسطوره‌های پهلوانی و هویت اصیل ایرانی پیوندی ناگسستنی دارد. اما امروز، این میراث گرانبها در معرض آسیبی جدی قرار گرفته که ریشه‌ی آن را باید در نگرش و عملکرد متولیان فرهنگی استان جستجو کرد.

در نظم بین‌المللی، نام‌ها صرفاً واژگان جغرافیایی نیستند؛ بلکه بازتابی از ساختارهای قدرت، حافظه تاریخی ملت‌ها و شناسنامه‌ی تمدن‌ها هستند. "خلیج فارس"، در بستر علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، نه‌تنها یک موقعیت ژئواستراتژیک حیاتی است، بلکه یک نماد هویتی برای ملت ایران و بخش بزرگی از تمدن خاورمیانه تلقی می‌شود.

رئیس مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی در نامه‌ای به رئیس‌جمهور، «گروه‌های افراطیِ هویت‌طلب را جاعلانی توصیف کرد که وحدت تاریخی مردم ایران را هدف گرفته‌اند» و پیشنهاد کرد «با به‌کارگیری تدابیر ضروری، با اهداف ضدملی آنان مقابله شود.»

«ایران» واژۀ مقدسی است که همواره شور می‌آفریند و به دل‌های مشتاقانش گرما می‌بخشد. «ایرانیت» برآیند هویت های بومی جای جای کشور ما و حتی حاصل جمع فرهنگ های گوناگون حوزۀ تمدنی ایران است؛ حوزۀ گسترده‌ای که بسیار فراتر از مرزهای سیاسی کنونی کشور ماست. مردمان فراوانی در درازای سده های متمادی با اندیشه و پشتکاری ستودنی هویت چهل تکۀ ایرانی را شکل داده‌اند و همچون قالی زیبا و چشم نوازی، این میراث گرانسنگ را سرشار از شکوه، تنوع و در عین حال انسجام و همسازگری کرده‌اند.

"شعر" بارزترین و مهم ترین مولفه فرهنگ ایرانی است. گره خوردن عاطفه، خیال و اندیشه را شعر خوانده اند. ایرانیت و هویت ملی به مثابه شعر است. در این کلیت که وحدت در کثرت موج می‌زند، ایرانیت و اسلامیت چنان به یکدیگر پیوند خورده اند و همساز و هم‌نوا شده اند که هویت ایرانی بدون یکی از آن ها بی معنا و ناموزون می‌شود.

تلفات اندک حمله موشکی رژیم صهیونیستی با تجهیزات پیشرفته و آن هم ساعات ابتدایی صبح، دلیلی جز آمادگی نیروهای مسلح و پدافند هوایی کشور در برابر حمله احتمالی ندارد، اما بی توجهی تصمیم گیران به مرزهای جنوب‌شرق کشور و مسائل فرهنگی از ابتدای سال تا کنون باعث به شهادت رسیدن چند ده نفر از مدافعان امنیت شده است.

در تاریخ معاصر ایران به دلیل نیاز کشورهای غربی به منابع شرق برای توسعه و کسب ثروت و در دسترس داشتن منابع مادی از قبیل تکنولوژی، ارتش مدرن و ... به استعمار سرزمین های شرقی دست می‌زدند، گاه برای حفظ مستعمرات ترکیب ژئوپلیتیک کشورها را دستخوش تغییر می دادند، در این میان بی کفایتی حاکمان سرزمین و ضعف نظامی کشورها نیز مزید بر علت می شد. تجزیه ایران موجب شد که بسیاری از اتباع ایرانی در چهار گوشه ایران از مام میهن جدا شوند و اکنون در یک جغرافیای سیاسی جدید مشغول زیستن هستند.