از توجه نظام جمهوری اسلامی ایران برای پاسخ به نیازها و مطالبات جامعه و نیز استفاده از فرصت ها جهت رسیدن به سطح بالای رفاه و آبادانی؛ تحقق جامعه دانایی محور؛ و الگو بودن در سطح و تراز جهانی حکایت دارد.
دانش درون زا، تحول اندیشه و تفکر تولید، تبدیل افراد جامعه از فقط مصرف کننده دانش به تولیدکننده دانش، مهم ترین نقش را در شکل گیری جامعه دانش بنیان دارند و منبع اصلی این تحولات، افراد آن جامعه هستند.
هنگامی که دانش از درون ذهن افراد خارج گردیده و در چرخه توزیع و انتشار قرار گیرد، قدرت زا می شود و همه ابعاد جامعه را متأثر می سازد. توجه به مضامینی ازجمله «دغدغه و عزم مشترک» و «تحولات بنیادین مبتنی بر علم و فناوری» (طبقه محوری)؛ خلق، توزیع و به کارگیری دانش (شرایط علی)؛ سرمایه های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و فناوری اطلاعات و ارتباطات (شرایط مداخله گر)؛ چشم انداز ۲۰ ساله و ضرورت تحول اندیشه و تفکر تولید با محوریت افراد جامعه (بستر و زمینه)؛ پویایی، تقویت رابطه دانشگاه، صنعت و دولت، ارتقاء فرصت های یادگیری (راهبردها)؛ برای تحقق جامعه دانش بنیان، ضروری است.
واقعیت آن است که با وجود چنین پدیده ای محتوم، آشنایی اجمالی جامعه و بلاخص مسئولین و نخبگان علمی و اجرایی با واژه جامعه دانش بنیان، تبیین شفاف مفهوم شناسی و نیز شناخت عناصر پایه ای مؤثر آن بر اساس یک نظام واره علمی و منطقی صورت نگرفته است. ضرورت این مهم به دلیل آن است که از نگاه برخی از این عزیزان اولاً خاستگاه این ادبیات غیربومی بوده؛ و ثانیا غالباً در سطوح سازمانی و یا حوزه ای مانند اقتصاد دانش بنیان و موارد مشابه بررسی شده اند.
جامعه دانش بنیان و یکی از مهم ترین الزامات و پایه های تحقق آن، تغییر ذهنیت ها و روال های موجود و باوراندن این نکته است که دانش بزرگ ترین سرمایه و دارایی هر جامعه است و منبع اصلی این سرمایه، همانگونه که بیان شد افراد آن هستند. هنگامی که دانش از درون ذهن افراد خارج گردیده و در چرخه توزیع و انتشار قرار گیرد، قدرت زا می شود و همه ابعاد جامعه را متأثر می سازد.
حال سوال این است که ایجاد کار گروه های متداول با موضوع دانش بنیان و یا موضوعات مشابه دیگر که از قضا ترکیب اعضای تشکیل دهنده این کار گروه ها که موضوعات متفاوتی نیز دارند ، هم پوشانی فراوانی دارند ، برای تغییر این ذهنیت ها و روال ها کار ساز خواهد بود ؟
قطعا پاسخ منفی ست و تجربه نشان داده است که برنامه ها و خروجی این گونه محافل یا در چرخه اجرایی قرار نگرفته یا اساسا خروجی مطلوبی برای اجرا نبوده است .
عدم درک صحیح برخی از تصمیم گیرنده گان و سازندگان تصمیم در سطح استان از موضوع دانش بنیان را به راحتی از فهوای کلام آنها میتوان استخراج نمود که به نظر نگارنده قبل از هر اقدام ، تغییر ذهنیت مسئولین اجرایی در سطوح مختلف استانی و شهرستانی و تبیین صحیح نظریه جامعه دانش بنیان برای آنها امری ضروری است.
از طرف دیگر رهبر حکیم انقلاب اسلامی در شعار سال۱۴۰۱ نیز بر موضوع « تولید » با دو قید جهت دهنده، تعیین کننده و سرنوشت ساز تکیه کرده و سه کلمه « تولید؛ دانش بنیان، اشتغال آفرین » را به عنوان شعار سال ۱۴۰۱، اعلام کردند.
گرچه شعارها در سال های گذشته تا حدودی کارساز بوده و بعضا گره هایی را گشوده، اما در مواردی هم این شعارها، به طور شایسته و بایسته مورد توجه قرار نگرفت و به همین دلیل، مشکلات اقتصادی استمرار یافته است. باتوجه به اینکه اکنون دولت سیزدهم که دولت مردمی با رویکرد انقلابی و جهادی ست بر سرکار می باشد و بار اصلی پیاده سازی این شعار هم بر عهده دولت است، بسیار جای امیدواری وجود دارد که شعار سال ۱۴۰۱، به معنای دقیق کلمه مورد توجه واقع شود. این مهم و انتظار نیز از منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی مورد تاکید قرار گرفت و فرمودند: « البته این دولت با وضعی که من مشاهده می کنم، با تحرکی که رئیس جمهور محترم و همکارانشان دارند، ان شاءالله پیشرفت خواهد کرد. یعنی این شعار روی زمین نخواهد ماند».
و توقع مردم سیستان و بلوچستان از استاندار پرتلاش و تیم مشاورین محترمشان این است که با توجه به پتانسیلها و ظرفیتهای بالفعل و بالقوه استان و نیز نیروهای بومی جوان و مستعد منطقه ، با نگاهی دقیق و وسیع به واقعیت های موجود نقشه راه مناسبی برای پیاده سازی صحیح شعار سال ۱۴۰۱ ارائه نمایند.
سعید غفاری مقدم
