دکتر میری علیآبادی، متخصص کودکان و نوزادان و فوق تخصصی خون و سرطان، اینک بر مسند ریاست دانشگاه علوم پزشکی زاهدان نشسته است. چهرهای که با این ساختار غریبه نیست و سالها در همین مجموعه فعالیت داشته و با لایههای پیدا و پنهان بدنه اداری و اجرایی آن آشنایی دیرینه دارد. این آشنایی در شرایطی که نظام سلامت استان با چالشهای ساختاری و فرسایش اعتماد عمومی مواجه است، میتواند نقطه قوتی تعیینکننده باشد، چراکه شناخت میدان، پیششرط هرگونه اصلاح بنیادین است.
بر اساس برخی اخبار غیررسمی، دکتر قاسم میری علیآباد از سوی وزیر بهداشت انتخاب شده است، هرچند برخی شایعات از مداخله یکی از نمایندگان سیستان در انتصاب او سخن میگویند. هر چه هست، علومپزشکی زاهدان مشکلات عدیدهای دارد و امید میرود رئیس جدید در رفع آنها بکوشد. تجربه سالهای اخیر نشان داده است که وقتی انتصابات تحت تأثیر مداخلات سیاسی و نمایندگی قرار میگیرد، منطق خدمت به مردم بهتدریج جای خود را به منطق خدمت به حامیان میدهد. انتصابات غیرکارشناسی و خارج از ضوابط، ساختار اداری را فرسوده و کارآمدی نهادهای عمومی را به محاق میبرد. در زاهدان بازتاب این مدل مدیریتی را میتوان در پسرفت محسوس کیفیت خدماتدهی، نارضایتی فزاینده شهروندان و بالا گرفتن زمزمهها درباره گسترش پدیدههایی چون زیرمیزی مشاهده کرد. افزایش چنین نقدهایی در فضای عمومی، بهویژه آنجا که پای جامعه پزشکی به میان میآید، از آن جهت نگرانکننده است که رابطه اعتماد میان پزشک و بیمار را به دلیل اینکه سرمایهای اجتماعی و اخلاقی است، خدشهدار میسازد.
رئیس جدید دانشگاه، راهی دشوار در پیش دارد. راهی که از نخستین گام، نیازمند شجاعت در اصلاح ساختار معیوب اداری، مهار بیقانونیها و برخورد قاطع با تخلفات است. بدیهی است ذینفعان بینظمی در برابر هرگونه تغییر بنیادین مقاومت خواهند کرد. چنین اصلاحی، تنها با سرعت عمل و پیش از آنکه رویههای ناصواب برای مدیر جدید به عادت بدل شود، ممکن است. انتصاب معاونان کارآمد، متخصص و مستقل، نخستین آزمون جدی او خواهد بود.
با این حال نشانههای نگرانکنندهای نیز در همان بدو امر دیده میشود. اگرچه توقع میرفت حضور دکتر میری علیآباد باعث همکاری خوب علومپزشکی زاهدان با رسانهها و نهادهای مستقل شود، اما در نشست خبری با وزیر بهداشت، روابط عمومی دانشگاه به همان سیاق گذشته نشریات مستقل را دعوت نکرد. این اقدام نشان میدهد که رئیس جدید مشکلات بسیاری بر سر راه اصلاحات دارد و ساختار اداری قدیمی همچنان در برابر شفافیت و تغییر مقاومت میکند.
یکی از فوریترین و در عین حال پیچیدهترین میدانهای این اصلاح، حوزه توزیع داروهای تحت کنترل و مخدر است. خروج این داروها از چرخه اداری و قانونی، امروز به یکی از بحرانهای خاموش استان بدل شده است. شربت تریاک، متادون، بی۲ و سایر اقلام دارویی که باید صرفاً در اختیار کلینیکهای مجاز ترک اعتیاد قرار گیرد، بهوفور در بازار آزاد یافت میشود. این نشان از شکاف عمیق در نظام نظارت و توزیع دارد و مقابله با آن، عزمی جدی و مقاومتی فراتر از ارادههای معمول میطلبد. بدون تردید، ورود به این عرصه برای رئیس دانشگاه هزینهساز خواهد بود، چراکه بازار سیاه دارو، همواره با منافع پنهان و شبکههای نفوذ گره خورده است. اما اگر دغدغه سلامت عمومی و اعتبار جامعه پزشکی اصالت داشته باشد، تحمل این فشارها بخشی اجتنابناپذیر از مسیر است.
در مجموع انتصاب دکتر میری علیآباد را میتوان از دریچه خوشبینی نگریست، نه به این معنا که راه پیش رو هموار است، بلکه از این حیث که مدیری بر کرسی ریاست دانشگاه علوم پزشکی زاهدان نشسته که از جنس جامعه پزشکی همین استان است و با میدان عمل، آشنایی دیرینه دارد. اکنون چشمها به اقدامات نخستین او دوخته شده است، به اینکه آیا میتواند ساختار فرسوده را تکان دهد، اعتماد ازدسترفته را بازسازی کند و نشان دهد که مدیریت سلامت در سیستان و بلوچستان میتواند از زیر سایه سیاستزدگی بیرون آید و به رسالت اصلی خویش، یعنی خدمت به مردم، بازگردد؟
